Neptun ma wrócić na Nowy Targ - Wrocław apeluje o odnalezione fragmenty rzeźby

We Wrocławiu trwają przygotowania do przywrócenia barokowej fontanny z Neptunem, a miasto prosi mieszkańców i muzea o pomoc w odnalezieniu brakujących elementów. Na ławce planów leży konserwatorska kwerenda, zabezpieczone są środki finansowe, a prace rzeźbiarskie zaplanowano na rok 2027 - wszystko z dbałością o jak największy udział oryginałów.

• We Wrocławiu szukają kawałków dawnego boga mórz
• Jak będą przygotowywane znalezione elementy i jakie decyzje trzeba podjąć
• Co to znaczy dla mieszkańców i jak można pomóc

We Wrocławiu szukają kawałków dawnego boga mórz

Władze miasta i konserwatorzy podkreślają, że celem jest jak najszersze wykorzystanie odzyskanych fragmentów historycznej rzeźby - nie tworzenie kopii od zera. Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków prosi wszystkie osoby i instytucje, które mają fragmenty Neptuna lub wiedzą o ich lokalizacji, o kontakt. Jak wskazuje konserwator Daniel Gibski, “Ktokolwiek coś jeszcze ma lub wie, gdzie jest - zachęcam do kontaktu”.

Najważniejsze liczby i fakty:

• Miasto zabezpieczyło 4,5 mln zł na przywrócenie fontanny.
• Planowany termin montażu rekonstrukcji to 2027 rok.
• Do dyspozycji jest około 30% oryginalnej rzeźby - zachowały się przede wszystkim fragmenty torsu i ramion.
• W skład braków wchodzi m.in. głowa Neptuna oraz większość syren i trytonów.

W urzędowych materiałach przypomniano też przykłady wcześniejszych odnalezień - elementy rzeźb wracały do miasta po kilkudziesięciu latach ukrycia. Takie przypadki dają nadzieję, że jeszcze coś się odnajdzie - fragment z fontanny odkryto trzy lata temu dzięki badaniom historyka Tomasza Sielickiego w okolicach Sycowa.

Jak będą przygotowywane znalezione elementy i jakie decyzje trzeba podjąć

Badania konserwatorskie prowadzi pracownia Restoart pod kierunkiem Piotra Wanata. Wanat zaznacza, że ostateczny wygląd brakujących części zależeć będzie od dostępnych oryginałów i wyników kwerendy archiwalnej. Jak tłumaczy konserwator - “Dysponujemy około 30% całej rzeźby” - dalej wyjaśnia, że tam, gdzie elementy były powtarzalne, rekonstrukcja może opierać się na znanych fragmentach, ale brak głowy zmusi rzeźbiarza do kreatywnego uzupełnienia.

Odnalezione fragmenty z piaskowca wymagają specjalistycznego przygotowania przed łączeniem i montażem. Proces opisany przez konserwatora obejmuje:

• czyszczenie laserowe,
• dezynfekcję,
• kąpiele wzmacniające w roztworze estrów etylowych kwasu krzemowego,
• łączenie za pomocą metalowych kotew,
• uzupełnienia wykonane przez rzeźbiarza znającego barokowy warsztat.

Kwerenda archiwalna ma rozstrzygnąć istotne pytania dotyczące kształtu i lokalizacji niecki fontanny. W dokumentach pojawiają się sprzeczne wzmianki - rycina z XVIII wieku sugeruje sześcioboczną nieckę, a późniejsze źródła - inną liczbę boków. Plan miejscowy z 2009 roku pozostawia szerokie pole do decyzji, ale wskazuje, że obiekt w centralnej części placu musi być eksponowany tak, by był widoczny m.in. z kierunku ulicy św. Wita.

Co to znaczy dla mieszkańców i jak można pomóc

Dla osób zainteresowanych rekonstrukcją istotne są praktyczne informacje:

• Kontakt w sprawie odnalezionych fragmentów - Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków.
• Jeśli ktoś ma podejrzany fragment kamienia lub rzeźby znaleziony w piwnicy, garażu, na strychu lub w magazynie - warto go zachować i zgłosić.
• Odsłonięte elementy będą poddane profesjonalnym badaniom i konserwacji przed ewentualnym włączeniem do rekonstrukcji.

Przywrócenie Neptuna ma też wymiar przestrzenny i estetyczny - po rewitalizacji placu Nowy Targ w 2024 roku za 10 mln zł teren zyskał zieleń i nową nawierzchnię ułożoną w wielkie kwadraty. Projekt fontanny będzie musiał uwzględnić tę nową kompozycję - co oznacza, że niekoniecznie przywrócone zostanie dokładne usytuowanie z XVIII wieku, lecz raczej takie ustawienie, które harmonizuje z aktualnym układem placu i osiami widokowymi.

“Powinien wrócić i pięknie domknąć nam temat nowej architektonicznej aranżacji placu Nowy Targ”
Jacek Sutryk, prezydent Wrocławia

Warto śledzić komunikaty Urzędu Miejskiego Wrocławia oraz informacje od pracowni badawczej i muzeów - w tym Muzeum Architektury we Wrocławiu - które udostępniają materiały ikonograficzne i zdjęcia historyczne niezbędne do rekonstrukcji.

na podstawie: Urząd Miasta Wrocław.