Gmach ZUS przy Pretficza kończy sto lat. Pokażą zamknięte wnętrza

Za reprezentacyjnymi drzwiami przy Pretficza zachowały się monumentalny hall, schody w kształcie litery „T” i historyczne patio z fontanną. Zabytkowy budynek wrocławskiego ZUS ma niemiecką metrykę, ale przez dekady nie zmienił urzędowego przeznaczenia. Podczas jubileuszowego spotkania będzie można zobaczyć miejsca, do których klienci na co dzień nie mają dostępu.

• Niemiecki urząd finansowy zostawił po sobie potężną siedzibę
• Hall, schody i ślady dawnego wystroju
• Patio i ZUSimir pojawią się podczas jubileuszu

Niemiecki urząd finansowy zostawił po sobie potężną siedzibę

Budynek powstał w latach 20. XX wieku jako siedziba niemieckiego urzędu finansowego. Za projekt odpowiadał monachijski architekt Joseph Allescher, a uroczyste otwarcie odbyło się w październiku 1926 roku.

„Uroczyste otwarcie budynku miało miejsce w październiku 1926 r.” – powiedziała Iwona Kowalska-Matis, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

W 1929 roku Allescher zaprojektował także wewnętrzny dziedziniec. Powstał tam pawilon ogrodowy oraz geometryczny ogród z fontanną, która zachowała się do dziś. Przestrzeń służyła jako miejsce odpoczynku pracowników ówczesnego urzędu.

Forma elewacji nawiązuje do barokowych klasztorów śląskich. To jeden z elementów, które wyróżniają budynek na tle typowej architektury urzędowej.

„Ciekawostką jest to, że piękna elewacja budynku została zaprojektowana w nawiązaniu do elewacji barokowych klasztorów śląskich” – wskazała Iwona Kowalska-Matis.

Hall, schody i ślady dawnego wystroju

Za wejściem znajduje się obszerny hall oparty na rzędach prostych filarów. W jego centrum umieszczono reprezentacyjną klatkę schodową ze schodami ułożonymi w kształt litery „T”. Podobne rozwiązania zastosowano w dwóch bocznych klatkach schodowych oraz w dodatkowej klatce w dobudowanej części wschodniego skrzydła.

Wnętrza były kiedyś bardziej dekoracyjne. Witraże przedstawiające herby 40 miast objętych działalnością urzędu finansowego nie przetrwały. W mniejszych oknach poniżej znajdowały się wizerunki orła śląskiego i niemieckiego orła państwowego. Do dawnych wzorców nawiązywał również pseudofaset sufitu.

W klatkach schodowych umieszczono ceramiczne modele fragmentów elewacji. Do dziś zachował się jeden z nich – przedstawia wschodnią część frontu budynku. Monumentalny charakter wnętrz łagodzą ceramiczne elementy balustrad z motywami kwiatowymi.

Układ pomieszczeń miał także konkretne uzasadnienie użytkowe. Gabinety urzędników rozmieszczono w dwóch rzędach, rozdzielonych wewnętrznym korytarzem. Dzięki temu pokoje otrzymywały światło i wentylację, a interesanci mogli łatwiej docierać do poszczególnych biur.

Patio i ZUSimir pojawią się podczas jubileuszu

W czwartek 15 października ZUS zaprezentuje dziennikarzom zabytkowe wnętrza oraz historyczne patio. Na co dzień te części budynku pozostają zamknięte dla klientów i gości, dlatego jubileusz będzie okazją do pokazania także mniej znanego zaplecza siedziby.

W trakcie wydarzenia na krasnalowej mapie Wrocławia pojawi się ZUSimir – nowy skrzat związany z instytucją.

Po II wojnie światowej budynek nadal pełnił funkcje urzędowe. Mieściły się w nim Urząd Skarbowy Wrocław–Krzyki, Izba Skarbowa oraz ZUS. Obecnie całość użytkowana jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W pierwszej połowie lat 90. przeprowadzono remont elewacji i części wnętrz.

Informacje o historii obiektu zawierają materiały przygotowane w 1996 roku przez dr Iwonę Bińkowską z Biblioteki Uniwersyteckiej na Piasku. Dokumenty znajdują się w miejskiej ewidencji zabytków architektury i budownictwa.

na podstawie: Urząd Miasta Wrocław.