Szczątki 48 ofiar stalinowskiego terroru spoczęły w osobnych grobach na Osobowicach

Wrocławskie cmentarze kryją mogiły żołnierzy różnych armii i ofiar politycznych represji. Na Osobowicach miejsca pochówku przez lata pozostawały anonimowe, a podczas październikowego pogrzebu państwowego część szczątków złożono w indywidualnych grobach. Na Grabiszynie znajduje się nekropolia żołnierzy polskich, a niedaleko niej także cmentarz włoski.

W październiku 2026 roku szczątki 48 ofiar stalinowskiego terroru spoczęły we własnych mogiłach na Cmentarzu Osobowickim. Godny pochówek umożliwiły prace archeologiczne i ekshumacyjne prowadzone przez Instytut Pamięci Narodowej.

• Na Osobowicach przez lata ukrywano groby ofiar represji
• Na Grabiszynie większość pochowanych pozostaje niezidentyfikowana
• Wrocławskie nekropolie kryją także groby Włochów i Rosjan

Na Osobowicach przez lata ukrywano groby ofiar represji

Na polach 81A i 120 w latach 1945–1956 potajemnie chowano osoby uznawane przez ówczesne władze za wrogów. Byli wśród nich członkowie Armii Krajowej, Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, Narodowych Sił Zbrojnych i Konspiracyjnego Wojska Polskiego, a także młodzi ludzie z organizacji antykomunistycznych.

Pochówki odbywały się nocą, bez trumien, ceremonii i tabliczek z nazwiskami. W następnych latach część miejsc niszczono lub przeznaczano pod kolejne groby. Pamięć o pochowanych podtrzymały rodziny i środowiska kombatanckie.

Na Cmentarzu Osobowickim są również mogiły żołnierzy zmarłych w latach 1916–1918. Żeliwne krzyże mają nazwiska, stopnie wojskowe i daty śmierci. Niemieckie i rosyjskie nazwiska oraz różne daty wskazują, że mogą to być groby żołnierzy z lazaretu.

Więcej aktualności z Wrocławia znajdziesz na stronie głównej faktywroclaw.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na faktywroclaw.pl/wydarzenie.

Na Grabiszynie większość pochowanych pozostaje niezidentyfikowana

Cmentarz Żołnierzy Polskich przy ul. Grabiszyńskiej, obok Cmentarza Grabiszyńskiego, początkowo znajdował się na terenie Parku Grabiszyńskiego. W latach 60. podjęto decyzję o jego przeniesieniu. Nekropolia w obecnym kształcie powstała w latach 1968–1970 według projektu Łucji Skibniewskiej i Zofii Szymanowskiej.

Na wzniesieniu nad rzeką Ślęzą spoczywają 604 osoby. Są wśród nich żołnierze polegli podczas II wojny światowej i walk o Wrocław, członkowie podziemia, robotnicy przymusowi, jeńcy wojenni oraz ofiary hitlerowskiego terroru ekshumowane z różnych miejsc Dolnego Śląska. Zidentyfikowano tylko 184 osoby. Centralny pomnik, wzniesiony w 1979 roku, ma formę inspirowaną skrzydłami husarskimi.

Wrocławskie nekropolie kryją także groby Włochów i Rosjan

W zielonej części Parku Grabiszyńskiego znajduje się cmentarz żołnierzy włoskich. Spoczywa tam około tysiąca osób, które trafiły do niemieckiej niewoli podczas I wojny światowej, po bitwie pod Caporetto w 1917 roku. To jedyna zachowana nekropolia tego rodzaju w Polsce.

Przy al. Karkonoskiej leży Cmentarz Oficerów Radzieckich, założony w 1945 roku. Pochowano tam ponad 760 oficerów poległych podczas walk o Festung Breslau. Z kolei na Skowroniej Górze, w pobliżu ulic Borowskiej i Spiskiej, znajduje się masowa mogiła ponad 7 tys. żołnierzy radzieckich. Zginęli podczas oblężenia albo zmarli z powodu ran i chorób. Na cmentarzu stoi „Ściana” zaprojektowana przez Łucję Skomorowską, z nazwiskami zidentyfikowanych żołnierzy. Około 85 proc. pochowanych nadal pozostaje bezimiennych.

na podstawie: Urząd Miasta Wrocław.