Wrocław ma najstarsze słonice w Europie. Ich historia wciąż porusza

Przy Słoniarni nie chodzi wyłącznie o pokaz wielkich zwierząt. Birma i Toto mają za sobą cyrkową przeszłość, ślady dawnych urazów i codzienność podporządkowaną opiece. We Wrocławiu żyją seniorki, które mimo problemów zdrowotnych odzyskały głos i coraz lepiej radzą sobie ze stresem. Ich relacja pokazuje, jak ważny dla słonia jest drugi słoń.

• Birma i Toto niosą ślady dawnego cyrku
• Codzienna opieka wymaga leków, ruchu i cierpliwości
• Historia wrocławskich słonic przypomina o cenie turystycznych atrakcji

Birma i Toto niosą ślady dawnego cyrku

Obie słonice mają około 66 lat, co czyni je najstarszymi przedstawicielkami tego gatunku w Europie. Cierpią na artretyzm, a ich ciała noszą ślady lat spędzonych w cyrku. Zniekształcone kości nóg są pozostałością po więzach, a liczne blizny najpewniej powstały w wyniku używania narzędzi podczas tresury.

Anna Konieczko, która od 17 lat pracuje z Birmą i Toto, opisuje także poważniejsze obrażenia. Birma ma blizny na niemal całym ciele, w tym dwie rozległe, biegnące od żuchwy do połowy szyi. Toto częściowo straciła sprawność trąby.

Nasze dziewczyny mają zniekształcone od więzów kości nóg i liczne blizny, zapewne od narzędzi stosowanych podczas tresury w cyrku.

Dawne doświadczenia wpłynęły również na psychikę zwierząt. W sytuacji stresu, nadmiaru bodźców albo nudy słonice mogą wykonywać powtarzalne ruchy, między innymi kołysać się w przód i w tył. To stereotypie – zachowania utrwalone przez wcześniejsze życie w trudnych warunkach i szkodliwe dla zdrowia.

Opiekunowie próbują ograniczać takie reakcje, między innymi wykorzystując muzykę. Efekty są widoczne: Birma i Toto są bardziej aktywne, lepiej odpoczywają i mają więcej sposobów na rozładowanie napięcia. Stereotypie nie zniknęły całkowicie, ale występują rzadziej niż dawniej.

Codzienna opieka wymaga leków, ruchu i cierpliwości

Dzień słonic zaczyna się od leków przeciwbólowych i osłonowych. Dzięki nim można ograniczać dolegliwości związane z artretyzmem. Birma i Toto nocują osobno, ponieważ Toto jest niemal o połowę mniejsza od swojej towarzyszki. Rano przychodzi czas na powitanie, które nie zawsze wygląda tak samo.

Raz jest spokojne, innym razem towarzyszą mu trąbienie i duże pobudzenie. Toto częściej nadaje ton spotkaniu i w pewnym sensie podporządkowała sobie Birmę, ale większa słonica także potrafi postawić na swoim. Zdarza się, że blokuje mniejszą koleżankę w drzwiach prowadzących na wybieg. Z tego powodu opiekunowie starają się, by Toto wychodziła pierwsza.

Słoniowi nikt ani nic nie zastąpi innego słonia.

Po wspólnym wyjściu obie mają swoje zwyczaje. Toto głośno reaguje na różne bodźce, gania gołębie i alarmuje na widok ładowarki. Birma chętnie zwraca na siebie uwagę, rzucając w stronę opiekunów sianem. Toto wybiera prostszy sygnał – otwiera pysk, licząc na smakołyk.

Jedzenie jest także sposobem na zachęcanie seniorek do ruchu. Opiekunowie rozkładają karmę w kilku miejscach, które słonice dobrze znają. Zwierzęta muszą do nich podejść i sięgnąć po przysmak trąbą, co stanowi formę ćwiczeń i fizjoterapii. Każdego dnia mogą zjeść nawet 100 kilogramów karmy.

Stałym elementem opieki pozostaje korekcja kopyt. U starszych słoni regularna kontrola stóp pomaga ograniczać ryzyko infekcji i innych problemów zdrowotnych. Jak mówi Anna Konieczko, Birma i Toto lubią deszcz oraz jedzenie, a mimo wieku mają się całkiem dobrze.

Historia wrocławskich słonic przypomina o cenie turystycznych atrakcji

Światowy Dzień Słonia obchodzony jest od 2012 roku. Ma zwracać uwagę na zagrożenia, z którymi mierzą się słonie azjatyckie i afrykańskie. Zwierzęta giną z powodu kłusownictwa, nielegalnego handlu kością słoniową oraz kurczenia się ich siedlisk. Według ZOO Wrocław obszar występowania słoni indyjskich obejmuje dziś około 5 procent ich historycznego zasięgu.

Podczas wydarzeń organizowanych przy Słoniarni zwiedzający mogli oglądać pokazowe karmienie Birmy i Toto oraz rozmawiać z ich opiekunami o zachowaniu i potrzebach tych zwierząt. Taka obserwacja pozwala zobaczyć, że opieka nad seniorkami nie ogranicza się do podawania jedzenia. Obejmuje także leczenie, ćwiczenia, kontrolę zachowania i pilnowanie relacji między obiema słonicami.

ZOO Wrocław zwraca też uwagę na atrakcje turystyczne, w których słonie wożą ludzi albo są osiodływane. Za pozornie spokojnym zachowaniem zwierzęcia może kryć się wcześniejsza, brutalna tresura.

Każdy słoń, który pozwala się osiodłać, to zwierzę, które doświadczyło niewyobrażalnego bólu.

Podobnie oceniane są kąpiele z udziałem słoni. Brak przemocy widocznej dla turystów nie oznacza, że zwierzęta nie były wcześniej krzywdzone albo że nie dzieje się to poza wzrokiem odwiedzających. Historia Birmy i Toto pokazuje, że ślady takiego traktowania mogą pozostać na całe życie – zarówno na ciele, jak i w zachowaniu.

na podstawie: UM Wrocław.