Blisko 80 mln zł dla dolnośląskich wsi. Decyzje należą do mieszkańców

Na zebraniach wiejskich mieszkańcy wskazują, co powinno zmienić się w ich najbliższym otoczeniu. W przyszłym roku 113 gmin z Dolnego Śląska przeznaczy na fundusz sołecki łącznie blisko 80 mln zł. Część wydatków zostanie później zrefundowana z budżetu państwa, a przykłady z Długołęki pokazują, że pieniądze mogą trafić zarówno na park kieszonkowy, jak i sprzęt ratujący życie.

• O przeznaczeniu pieniędzy decydują zebrania wiejskie
• Ponad 18 mln zł wróci do gmin za wykonane zadania
• Długołęka przeznaczy ponad 2 mln zł na potrzeby 41 sołectw
• Fundusz sołecki obejmuje już ponad trzy czwarte gmin z sołectwami

O przeznaczeniu pieniędzy decydują zebrania wiejskie

Fundusz sołecki pozwala mieszkańcom sołectw zgłaszać i wybierać przedsięwzięcia dotyczące ich miejscowości. Propozycje przyjmowane podczas zebrań wiejskich musi następnie zrealizować gmina, o ile spełniają wymagania określone w przepisach.

Pieniądze mogą zostać przeznaczone między innymi na:

• remonty i wyposażenie świetlic wiejskich,
• place zabaw oraz tereny rekreacyjne,
• wydarzenia kulturalne i integracyjne,
• lokalną infrastrukturę,
• zadania poprawiające bezpieczeństwo.

O tym, czy fundusz zostanie wyodrębniony, decyduje rada gminy. Uchwała musi zostać podjęta do 31 marca roku poprzedzającego rok budżetowy. Dla mieszkańców oznacza to, że możliwość zgłaszania lokalnych potrzeb zależy nie tylko od pomysłu, lecz także od decyzji samorządu podjętej z odpowiednim wyprzedzeniem.

– Fundusz sołecki to przykład tego, jak skutecznie łączyć środki publiczne z inicjatywą mieszkańców. Dzięki niemu powstają inwestycje bliskie ludziom – od małych remontów po wydarzenia integrujące społeczność. To także kolejna okazja dla samorządów na pozyskanie rządowego wsparcia – podkreśla wojewoda dolnośląska Anna Żabska.

Ponad 18 mln zł wróci do gmin za wykonane zadania

Mechanizm obejmuje również udział budżetu państwa w kosztach poniesionych przez samorządy. W 2026 roku 111 dolnośląskich gmin otrzyma ponad 18 mln zł zwrotu za przedsięwzięcia zrealizowane rok wcześniej.

Wysokość refundacji zależy od sytuacji finansowej gminy i wynosi 20, 30 albo 40 proc. poniesionych wydatków. Dzięki temu fundusz sołecki nie kończy się na zapisaniu zadania w budżecie – samorząd może odzyskać część pieniędzy po wykonaniu inwestycji lub przedsięwzięcia.

Łącznie 113 gmin z regionu zaplanowało na kolejny rok budżetowy blisko 80 mln zł na fundusze sołeckie. Skala wydatków pokazuje, że rozwiązanie obejmuje nie tylko pojedyncze, niewielkie zakupy, lecz także większe zadania poprawiające codzienne warunki w sołectwach.

Długołęka przeznaczy ponad 2 mln zł na potrzeby 41 sołectw

Jednym z przykładów jest gmina Długołęka. Mieszkańcy 41 sołectw mogą tam bezpośrednio wskazywać przedsięwzięcia realizowane w swoich miejscowościach. Na przyszły rok samorząd zaplanował na ten cel ponad 2 mln zł, a w bieżącym roku ma otrzymać z budżetu państwa blisko 500 tys. zł zwrotu za zadania wykonane wcześniej.

Wśród zrealizowanych lub planowanych przykładów znalazły się:

• park kieszonkowy w Długołęce z małą architekturą, siedziskami i nowymi nasadzeniami,
• boisko do siatkówki w Brzeziej Łące,
• zakup defibrylatorów AED dla miejscowości na terenie gminy.

Zakres tych zadań pokazuje, że mieszkańcy mogą kierować środki zarówno na poprawę wyglądu i funkcji przestrzeni publicznej, jak i na rekreację czy bezpieczeństwo. AED może być dostępny w sytuacji nagłego zatrzymania krążenia, dlatego decyzja o jego zakupie ma wymiar bardziej praktyczny niż zwykłe doposażenie miejscowości.

– Fundusz sołecki daje mieszkańcom realny wpływ na rozwój ich miejscowości. To właśnie oni najlepiej wiedzą, czego potrzebuje ich najbliższe otoczenie – mówi wójt gminy Długołęka Wojciech Błoński.

Fundusz sołecki obejmuje już ponad trzy czwarte gmin z sołectwami

Z danych przywołanych przez Dolnośląski Urząd Wojewódzki wynika, że rozwiązanie zyskuje popularność także w całym kraju. Po niewielkim spadku liczby korzystających z niego gmin w latach 2020–2021 nastąpił ponowny wzrost.

W 2024 roku fundusz sołecki działał w 1620 gminach. Rok później było ich 1668 – najwięcej w historii. Oznacza to, że fundusz wyodrębnia już ponad trzy czwarte gmin, w których funkcjonują sołectwa.

na podstawie: Urząd Wojewódzki we Wrocławiu.