Zimą pyły, latem ozon. Dwa oblicza smogu w powiecie wrocławskim

W chłodnych miesiącach powietrze obciążają przede wszystkim dymy z pieców, a podczas upałów problemem staje się ozon. W powiecie wrocławskim oba rodzaje smogu mogą pojawiać się z innych powodów i w innych warunkach. Różnią się także porą występowania oraz wpływem na zdrowie. Sam fakt, że zanieczyszczenia są niewidoczne, nie oznacza, że pozostają obojętne dla układu oddechowego i krążenia.

• Zimowe ogrzewanie zatrzymuje pyły przy ziemi
• Letnie słońce uruchamia reakcje prowadzące do powstania ozonu

Zimowe ogrzewanie zatrzymuje pyły przy ziemi

Smog zimowy wiąże się głównie ze spalaniem węgla i drewna w domowych oraz przemysłowych instalacjach grzewczych. Największe znaczenie ma sezon ogrzewania, kiedy do atmosfery trafia więcej pyłów i innych substancji powstających podczas spalania.

Niskie temperatury i słaby wiatr utrudniają rozpraszanie zanieczyszczeń. W efekcie pozostają one w dolnych warstwach atmosfery, blisko poziomu, na którym oddychają mieszkańcy. Zimowy smog może przyjmować postać tak zwanego smogu londyńskiego, z wysokim stężeniem pyłów zawieszonych PM10 i PM2,5 oraz tlenków azotu i siarki.

Podwyższone stężenia często pojawiają się rano i wieczorem. To pory, w których intensywnie pracują domowe źródła ogrzewania. W takich warunkach osoby z astmą, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc oraz schorzeniami serca i układu krążenia mogą szczególnie odczuwać skutki zanieczyszczonego powietrza.

Długotrwałe narażenie na zimowy smog może sprzyjać problemom z oddychaniem i rozwojowi przewlekłych chorób płuc. Dlatego przy ocenie jakości powietrza liczy się nie tylko temperatura, lecz także sposób ogrzewania budynków, siła wiatru i stężenie pyłów.

Letnie słońce uruchamia reakcje prowadzące do powstania ozonu

Smog letni ma inne źródło. Wysokie temperatury, silne nasłonecznienie oraz emisje z transportu i przemysłu sprzyjają powstawaniu ozonu troposferycznego. Zwiększony ruch samochodów i intensywniejsza działalność przemysłowa dostarczają zanieczyszczeń, które biorą udział w tym procesie.

Ozon tworzy się w wyniku reakcji tlenków azotu i lotnych związków organicznych zachodzących pod wpływem światła słonecznego. Ciepłe, słoneczne dni sprzyjają utrzymywaniu się tych zanieczyszczeń w atmosferze przez dłuższy czas. W odróżnieniu od zimowego smogu problemem nie są tu przede wszystkim pyły z ogrzewania, lecz zanieczyszczenia ozonowe.

Kontakt z podwyższonym stężeniem ozonu może podrażniać drogi oddechowe. Do możliwych skutków należą kaszel i duszności, a także pogorszenie stanu osób z chorobami płuc. Długotrwała ekspozycja może również niekorzystnie wpływać na układ sercowo-naczyniowy.

Różnica między oboma typami smogu ma znaczenie dla codziennej oceny zagrożenia. Zimą większą uwagę należy zwracać na stężenia PM10 i PM2,5 oraz warunki sprzyjające kumulacji dymu. Latem istotne stają się upał, nasłonecznienie i poziom ozonu. Ograniczanie emisji wymaga zarówno czystszych paliw i sprawniejszego ogrzewania budynków, jak i zmniejszania zanieczyszczeń pochodzących z transportu oraz przemysłu.

na podstawie: Powiat Wrocławski.