Z Dolomitów do Cieplic. 700 uczniów i niezwykłe rzeźby we Wrocławiu

27 października 2026

Na jednej z sal spotykają się anioły z kaplicy szpitalnej, kobieca głowa w kapeluszu i Liczyrzepa. Każda z tych prac prowadzi do historii włoskiego rzeźbiarza, który na ponad trzy dekady związał się z Cieplicami. Wystawa w Muzeum Narodowym we Wrocławiu przypomina nie tylko jego dorobek, lecz także szkołę, która wykształciła około 700 uczniów.

Od kowalskiego fachu do rzeźbiarskiej pracowni w Cieplicach
Anioły, Liczyrzepa i portret kobiety w kapeluszu
Powojenna szkoła przejęła artystyczne dziedzictwo Cieplic

Od kowalskiego fachu do rzeźbiarskiej pracowni w Cieplicach

Cirillo dell’Antonio urodził się w Moenie, wśród włoskich Dolomitów. W jego rodzinie nie było artystów, a ojciec widział dla syna przyszłość przy kowadle. Ostatecznie młody Włoch trafił do Val Gardena, gdzie rozpoczął naukę rzeźbienia.

Szybko skierował się ku rzeźbie figuralnej. W 1904 roku dołączył do grona pedagogów Szkoły Snycerskiej w Cieplicach. Przez kolejne lata był tam nauczycielem, a następnie dyrektorem. Z regionem karkonoskim związał najważniejszą część swojej kariery – pracował w Cieplicach do 1940 roku.

„Talent, który dał o sobie znać, sprawił, że Cirillo dell’Antonio skierował się przede wszystkim w kierunku rzeźby figuralnej” – powiedział prof. Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Szkołę założono w 1902 roku z myślą o miejscowych rzemieślnikach wykonujących pamiątki dla kuracjuszy. Cieplice były wtedy uzdrowiskiem, a sprzedaż wyrobów odwiedzającym stanowiła ważną część miejscowego rynku. Z czasem placówka zaczęła przyciągać kandydatów z całego Śląska i spoza regionu. Wtedy pojawiła się potrzeba zatrudniania nauczycieli z europejskich ośrodków artystycznych.

Dell’Antonio kształcił nie tylko własnych następców. Pisał także podręczniki o proporcjach ludzkiego ciała i rzeźbieniu w drewnie. Publikacje wielokrotnie wznawiano, co potwierdzało ich znaczenie dla osób uczących się tego fachu.

Wśród jego uczniów znaleźli się między innymi Ernst Rülke, Franz Wagner, Heinrich Moshage, Walter Volland, Elsbeth Siebenbürger i Helmut Benny. Po zakończeniu pracy w Cieplicach artysta wrócił w 1945 roku do Moeny. Później zamieszkał w Trewirze, gdzie zmarł w wieku 95 lat.

Więcej aktualności z Wrocławia znajdziesz na stronie głównej faktywroclaw.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na faktywroclaw.pl/wydarzenie.

Anioły, Liczyrzepa i portret kobiety w kapeluszu

Ekspozycja „Maestro i uczniowie. Cirillo dell’Antonio i Szkoła Snycerska w Cieplicach” zajmuje drugie piętro gmachu głównego Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Prace powstawały przez kilkadziesiąt lat, dlatego można dostrzec w nich zarówno secesję, jak i modernistyczne tendencje oraz wpływy sztuki lat trzydziestych.

Największą część stanowi sztuka sakralna. Zamówienia dla kościołów i kaplic szpitalnych były podstawą działalności szkoły. Wśród pozostałych tematów znalazły się:

portrety w formie głów i popiersi,
medale,
motywy śląskie i rodzinne,
przedstawienia Liczyrzepy,
przedmioty rzemiosła artystycznego.

Kuratorka Barbara Andruszkiewicz zwraca uwagę na anioły z kaplicy szpitalnej utrzymane w stylistyce art déco. Ich autorstwo nie jest pewne, ale prace mogły powstać według projektu dell’Antonia.

Ważnym punktem ekspozycji jest także kobieca głowa w kapeluszu autorstwa włoskiego rzeźbiarza. Uwagę przyciągają drobne loki wystające spod nakrycia głowy. Obok znajduje się Liczyrzepa wykonany przez jednego z uczniów.

„Duch gór to taki nasz lokalny myśliciel” – powiedziała Barbara Andruszkiewicz, kuratorka wystawy.

Wśród mniej oczywistych obiektów znalazła się skrzynia przeznaczona dla cechu rzeźników oraz fotografów z Kłodzka. Muzeum prezentuje również archiwalny film z lat trzydziestych, na którym widać Cirilla dell’Antonia i część jego uczniów podczas pracy. Uzupełnieniem są niedawno zakupione szkicowniki artysty.

Nie wszystkie dzieła można przypisać konkretnym osobom. Część opisano jako prace Szkoły Snycerskiej w Cieplicach albo dzieła anonimowych twórców. Niektórzy autorzy byli w chwili wykonania rzeźb zaledwie kilkunastoletnimi uczniami, dlatego ich nazwiska nie zachowały się przy każdym obiekcie.

Powojenna szkoła przejęła artystyczne dziedzictwo Cieplic

Szkołę Snycerską zamknięto w 1945 roku, ale już rok później w tym samym budynku rozpoczęła działalność Państwowa Szkoła Przemysłu Drzewnego i Gimnazjum Stolarsko-Rzeźbiarskie. Jej współczesnym następcą jest Zespół Szkół Rzemiosła Artystycznego imienia Stanisława Wyspiańskiego, który obchodził 80-lecie istnienia.

„Trzeba uświadomić sobie, jak ważna była szkoła w Cieplicach, skoro zaraz po wojnie próbowano ją na swój sposób reaktywować i kontynuować. A ta misja trwa do dziś” – podkreślił prof. Piotr Oszczanowski.

Część eksponatów wypożyczyło Muzeum Śląskie w Görlitz, partner wrocławskiej wystawy. Ponad dekadę temu niemiecka placówka przygotowała ekspozycję poświęconą Szkole Snycerskiej w Cieplicach. Obecna prezentacja rozwija tamte badania i łączy zbiory obu muzeów.

Ekspozycję można oglądać w gmachu głównym Muzeum Narodowego we Wrocławiu przy pl. Powstańców Warszawy 5 do 22 lutego 2027 roku. Muzeum jest otwarte: