Artyści, naukowcy i bohaterowie. 19 osób związanych z Wrocławiem

W minionym roku zmarło 19 osób związanych z Wrocławiem. Wśród nich byli artyści, naukowcy, lekarze, żołnierze i osoby życia publicznego. Niektórzy zostawili po sobie dzieła, które można zobaczyć w mieście, inni – dorobek uczelni, teatrów i szpitali. Ich biografie pokazują, jak różne środowiska współtworzyły Wrocław.

• Artyści i ludzie teatru zostawili po sobie widoczne ślady
• Uczelnie i szpitale straciły cenionych specjalistów
• Wśród zmarłych byli żołnierze i osoby życia publicznego

Artyści i ludzie teatru zostawili po sobie widoczne ślady

Kazimierz Helebrandt był fotografikiem, wykładowcą wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych i działaczem opozycji demokratycznej. Ukończył fototechnikę na Politechnice Wrocławskiej. Angażował się w życie studenckie, współorganizując między innymi Fotoklub Pałacyk i grupę Odra-65. Zmarł w wieku 85 lat.

W grudniu odeszła prof. Anna Malicka-Zamorska, artystka ceramiczka, której prace pokazywano na wystawach i w muzeach na całym świecie. We Wrocławiu można zobaczyć jej plenerową rzeźbę „Oczekiwanie”, zaprojektowaną wspólnie z mężem. Stoi w parku Słowackiego, w pobliżu Muzeum Narodowego. Artystka miała 83 lata.

Edward Linde-Lubaszenko urodził się w Białymstoku, ale dorastał we Wrocławiu. Uczył się w Szkole Podstawowej nr 95 i IV Liceum Ogólnokształcącym, a podczas studiów na wrocławskiej Akademii Medycznej związał się z Teatrem Kalambur. Występował również w Teatrze Dramatycznym, dziś Teatrze Polskim, oraz w Teatrze Rozmaitości, obecnie Wrocławskim Teatrze Współczesnym. Aktor teatralny i filmowy miał 86 lat.

W marcu zmarła Magdalena Majtyka, aktorka i kaskaderka znana ze współpracy z wrocławskimi teatrami. Występowała także w serialach, między innymi w „Na Wspólnej”. Miała 42 lata.

Elżbieta „Lalka” Terlikowska, absolwentka wrocławskiej ASP, pracowała jako scenografka i kostiumografka. Stworzyła około 300 realizacji, wyróżniających się wyrazistą kolorystyką i formą. Zmarła w kwietniu, w wieku 78 lat.

Z Wrocławiem i jego wydarzeniami jazzowymi przez lata związany był Krzysztof Pilecki – popularyzator jazzu, publicysta i krytyk, współorganizator festiwalu Jazz nad Odrą. Zmarł w lipcu, mając 75 lat.

We wrześniu odszedł Stanisław Szelc, aktor, satyryk i współtwórca Kabaretu Elita. Był związany z radiowym Studiem 202, kierowanym przez Andrzeja Waligórskiego, pisał utwory satyryczne i tworzył cykle telewizyjne. Miał 83 lata.

Stanisław Krotoski przez wiele lat kierował Ośrodkiem Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego i Poszukiwań Teatralno-Kulturowych. Wcześniej był aktorem i dyrektorem Teatru Kalambur, współorganizował też Festiwal Teatru Otwartego. Zmarł w październiku, w wieku 87 lat.

Więcej aktualności z Wrocławia znajdziesz na stronie głównej faktywroclaw.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na faktywroclaw.pl/wydarzenie.

Uczelnie i szpitale straciły cenionych specjalistów

Profesor Teodor Gotszalk, wykładowca Politechniki Wrocławskiej, specjalizował się w nanometrologii i badaniach z wykorzystaniem urządzeń mikroelektromechanicznych. Zmarł 21 listopada, mając 59 lat.

W grudniu zmarł prof. Zdzisław Kiełbowicz, uznany chirurg weterynaryjny i wieloletni kierownik Katedry i Kliniki Chirurgii Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Miał 71 lat.

Profesor Leszek Paradowski był lekarzem i naukowcem. Po ukończeniu studiów w 1970 roku rozpoczął pracę w Klinice i Katedrze Gastroenterologii, którą później kierował. Stał również na czele Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, a w latach 1999–2005 był rektorem Akademii Medycznej. Zmarł w wieku 80 lat.

Jan Klempous, chirurg dziecięcy, konsultant wojewódzki i nauczyciel, przez dziesięciolecia pracował w szpitalu im. Marciniaka. Współtworzył tam wrocławską chirurgię dziecięcą. Zmarł w marcu, przeżywszy 90 lat.

Z Uniwersytetem Wrocławskim związany był prof. Marian Ursel, polonista i historyk literatury. Badał przede wszystkim romantyzm i twórczość Aleksandra Fredry. Zmarł w kwietniu, mając 76 lat.

Profesor Paweł Kirschke przez ponad 40 lat pracował na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej. Był architektem i badaczem, ekspertem w dziedzinie rewaloryzacji oraz adaptacji zabytków, a także nauczycielem kolejnych pokoleń architektów. Odszedł w sierpniu, w wieku 71 lat.

Irena Kamińska-Szmaj, językoznawczyni i wykładowczyni Uniwersytetu Wrocławskiego, badała współczesną polszczyznę, między innymi w obszarze socjolingwistyki i językoznawstwa matematycznego. Była także znawczynią języka propagandy i autorką publikacji o języku polityki. Zmarła w czerwcu, mając 76 lat.

Wśród zmarłych byli żołnierze i osoby życia publicznego

Maria Urbaniec-Downarowicz, uczestniczka Powstania Warszawskiego o pseudonimie „Myszka”, jako 16-latka pełniła służbę łączniczki w batalionie „Zośka”. Po wojnie zamieszkała we Wrocławiu. Zmarła w maju, w wieku 98 lat.

Stanisław Skąpski był prezydentem Wrocławia w latach 1986–1990. Wcześniej pracował w urzędach i instytucjach państwowych. Interesował się przyrodą, pisał też książki dla dzieci. Zmarł w maju, mając 89 lat.

Jacek Magiera był piłkarzem i trenerem. Prowadził młodzieżowe reprezentacje Polski, a największe sukcesy trenerskie odniósł z Legią Warszawa. Dwukrotnie pracował w Śląsku Wrocław, z którym zdobył wicemistrzostwo. W 2025 roku został asystentem selekcjonera Jana Urbana. Zmarł nagle w kwietniu, w wieku 49 lat.

Wanda Kiałka była żołnierką i łączniczką Armii Krajowej, uczestniczyła w operacji „Ostra Brama” w Wilnie. Po II wojnie światowej osiadła we Wrocławiu. Zmarła w lipcu, mając 103 lata.

na podstawie: Urząd Miasta Wrocław.