Jak zmieni się ortografia - prostsze reguły dla nazw, ‘’nie-’’ i nazw mieszkańców

Reforma pisowni, przygotowana przez Rządową Radę Języka Polskiego we współpracy z językoznawcami, ma od 1 stycznia 2026 roku uprościć zasady zapisu. We Wrocławiu temat wywołuje żywe dyskusje - od egzaminów po tabliczki na ulicach. Eksperci podkreślają, że zmiany są logiczne i przewidywalne, a adaptacja będzie rozciągnięta w czasie.

• Dlaczego to nie jest językowa rewolucja - główne przesłanie eksperta
• Co się zmieni dla egzaminów, mediów i urzędów - spojrzenie z Wrocławia
• Rada Języka Polskiego - gdzie szukać oficjalnych reguł i pomocy praktycznej

Dlaczego to nie jest językowa rewolucja - główne przesłanie eksperta

“Spokojnie, nikt nie zginie!”

Dr Grzegorz Zarzeczny, Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego

Językoznawca tłumaczy, że większość nowych reguł po prostu zalegalizuje praktyki, które już funkcjonują w piśmie i mowie. Najbardziej zauważalne zmiany dotyczą zapisu nazw mieszkańców miejscowości i nazw obiektów publicznych - obie grupy mają być pisane wielką literą, podobnie jak nazwy narodowości czy kontynentów. Reforma obejmuje 11 obszarów, ale w praktyce autorzy wskazują pięć najistotniejszych uproszczeń, które od razu ułatwią życie użytkownikom języka.

Co się zmieni dla egzaminów, mediów i urzędów - spojrzenie z Wrocławia

Centralna Komisja Egzaminacyjna wprowadza okres przejściowy - do końca 2030 roku na egzaminach ósmoklasisty i maturze będą akceptowane zarówno stare, jak i nowe formy zapisu. Media i wydawnictwa mają zacząć stosować nowe zasady od 1 stycznia 2026, a urzędowe pisma - według zaleceń ekspertów - powinny stopniowo przejść na nowe reguły. W praktyce oznacza to, że:

• nazwy mieszkańców będą zapisane wielką literą - np. Wrocławianin, Szczepinianin;
• wszystkie człony typowych nazw obiektów publicznych mają zaczynać się wielką literą - np. Park Szczytnicki, Most Grunwaldzki (wyjątek zachowany dla słowa ulica: ulica Józefa Piłsudskiego);
• nazwy marek i modeli oraz pojedyncze egzemplarze zapisujemy wielką literą - np. samochód marki Ford, pod oknem zaparkował czerwony Ford;
• cząstka nie- z imiesłowami odmiennymi oraz z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi będzie pisana łącznie - np. niepalący, niemilszy, nienajmilszy.

Dla osób odpowiadających za oznakowanie miasta oznacza to potrzebę stopniowej wymiany niektórych tablic i materiałów informacyjnych, ale bez nagłych, masowych zmian natychmiast po wejściu reformy.

Rada Języka Polskiego - gdzie szukać oficjalnych reguł i pomocy praktycznej

Rada Języka Polskiego opublikowała zaktualizowane dokumenty z nowymi zasadami pisowni, a pełny, jednolity tekst zasad znajduje się w oficjalnym komunikacie. Zapowiedziano też słownik ortograficzny, który ma ukazać się pod koniec 2026 roku.

Jeśli ktoś ma wątpliwości, warto korzystać z poradni językowych oraz źródeł rekomendowanych przez ekspertów:

• Pełne Zasady pisowni i interpunkcji polskiej - publikacja Rady Języka Polskiego;
• Poradnia językowa PWN;
• Telefoniczna Poradnia Językowa Uniwersytetu Wrocławskiego - dyżury w semestrze zimowym 2025/2026:
  • wtorki, 14:00–15:00 - dr Marta Śleziak
  • środy, 13:00–14:00 - dr Paulina Witkowska
  • środy, 14:00–15:00 - dr hab. Agnieszka Małocha, prof. UWr
  • telefon: 71 375 24 30

Aby szybko sprawdzić wątpliwe formy w praktyce codziennej, można korzystać z bezpłatnych poradni online lub kierować pytania do ekspertów - w tekście źródłowym wskazano także nazwiska osób zaangażowanych w prace RJP.

Mieszczaninom i użytkownikom języka na co dzień przyda się jedna praktyczna zasada - nie panikować i wprowadzać zmiany etapami: dokumenty urzędowe i publikacje oficjalne powinny iść za nowymi regułami, ale oznakowanie zewnętrzne i istniejące materiały informacyjne można aktualizować sukcesywnie. Dla uczniów i zdających egzaminy ważna jest informacja o okresie przejściowym do 2030 roku - to czas na przyzwyczajenie się do nowych reguł bez stresu o ocenę.

na podstawie: UM Wrocław.