Status UKR, karta CUKR i opieka – najważniejsze zasady dla uchodźców z Ukrainy

Wrocław widzi codzienne pytania o formalności – od PESEL po dostęp do opieki zdrowotnej. Informacje rządowe wskazują, kto i na jakich zasadach zachowa prawo pobytu, jakie dokumenty trzeba przygotować oraz gdzie szukać pomocy przy składaniu elektronicznego wniosku. Ten tekst zbiera praktyczne fakty i terminy, które warto znać przed podjęciem decyzji.

• Kto zachowuje prawo pobytu i jakie są podstawowe terminy
• Kto i jak może starać się o kartę pobytu CUKR – warunki, dokumenty i procedura elektroniczna
• Zakwaterowanie, opieka zdrowotna i praca – praktyczny przewodnik dla mieszkańców Wrocławia

Kto zachowuje prawo pobytu i jakie są podstawowe terminy

Przepisy przedłużają ochronę czasową przyznawaną obywatelom Ukrainy – status UKR funkcjonuje nadal, ale z konkretnymi warunkami i terminami. Najważniejsze informacje:

• Status został przedłużony do 4 marca 2027 r..
• Osoby, które przy rejestracji otrzymały PESEL UKR na podstawie okazania paszportu, nie muszą podejmować dodatkowych działań.
• Jeśli numer PESEL nadano wyłącznie na podstawie oświadczenia o tożsamości bez okazania dokumentu podróży – należy potwierdzić tożsamość, przedstawiając ważny paszport w dowolnym urządzie gminy do 31 sierpnia 2026 r.. Brak takiego potwierdzenia skutkuje utratą PESEL UKR i prawa do legalnego pobytu.
• Status tracą też osoby, które m.in.: opuściły Polskę na ponad 30 dni, uzyskały inne formy ochrony lub obywatelstwo innego państwa UE, albo wjechały na podstawie małego ruchu granicznego.

Te informacje warto traktować jako ramę prawną – szczegółowe decyzje zależą od indywidualnej sytuacji i wpisów w rejestrze PESEL.

Kto i jak może starać się o kartę pobytu CUKR – warunki, dokumenty i procedura elektroniczna

Przejście ze statusu UKR do karty pobytu CUKR to osobna ścieżka, mająca własne kryteria i procedury. Najważniejsze elementy:

Warunki dopuszczenia do złożenia wniosku (wszystkie muszą być spełnione jednocześnie):

• być obywatelem Ukrainy lub członkiem rodziny obywatela Ukrainy,
• przebywać w Polsce legalnie w związku z ochroną czasową,
• na dzień 4 czerwca 2025 r. posiadać PESEL UKR,
• w dniu składania wniosku mieć PESEL UKR nadany na podstawie okazania ważnego dokumentu podróży,
• posiadać nieprzerwany status UKR przez co najmniej 365 dni.

Procedura i wymagane dokumenty:

• wniosek będzie składany wyłącznie elektronicznie przez system Moduł Obsługi Spraw (MOS) po zalogowaniu przez login.gov.pl,
• do podpisania wniosku niezbędny będzie Profil Zaufany, kwalifikowany podpis elektroniczny albo podpis osobisty,
• dołączyć należy cyfrowe zdjęcie spełniające wymagania oraz potwierdzenie dokonania opłaty:
  • opłata za wydanie karty – 100 zł,
  • opłata skarbowa za zezwolenie na pobyt czasowy – 340 zł.

Termin składania:

• wnioski należy złożyć najpóźniej do 4 marca 2027 r.; karta CUKR będzie wydawana na okres 3 lat.
• Jeżeli wniosek zostanie złożony, a decyzja nie zapadnie przed 4 marca 2027 r., pobyt uważa się za legalny do czasu odbioru karty albo ostatecznej odmowy lub umorzenia postępowania.

Dla dzieci: rejestr PESEL powinien zawierać odciski palców po ukończeniu 6 lat i odwzorowanie podpisu po ukończeniu 12 lat, a ważny paszport jest niezbędny do wpisu i odbioru karty.

Wsparcie przy procesie:

• pomoc w procedurze zapewnia projekt Wspólnie do Niezależności realizowany przez MSWiA wraz z partnerami – Polskim Czerwonym Krzyżem (PCK) i Fundacją Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM). Pracownicy urzędów wojewódzkich oraz organizacje pozarządowe także oferują wsparcie przy wypełnianiu wniosku.

Zakwaterowanie, opieka zdrowotna i praca – praktyczny przewodnik dla mieszkańców Wrocławia

Zasady dotyczące mieszkalnictwa, dostępu do opieki medycznej i praw pracowniczych mają bezpośrednie przełożenie na codzienne życie.

Zakwaterowanie:

• Osobom ze statusu UKR przysługuje pomoc w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania (OZZ) do 4 marca 2027 r. w przypadku spełnienia kryteriów grup wrażliwych.
• Od 5 marca 2026 r. za osobę należącą do grupy wrażliwej uznaje się m.in. osobę z orzeczeniem o niepełnosprawności, kobietę po 60. roku życia (kobieta) lub mężczyznę po 65. roku życia (mężczyzna) pod warunkiem, że nie pobiera polskiej emerytury i nie pracuje, osobę w ciąży, rodzica opiekującego się dzieckiem do 12. miesiąca życia, osoby bezpośrednio po hospitalizacji NFZ (hospitalizacja min. 7 dni).
• Po 30 czerwca 2026 r. osoby nienależące do grup wrażliwych będą mogły pozostać w OZZ wyłącznie na zasadach komercyjnych – jeśli obiekt to umożliwia.
• Zwolnienie z opłat za zakwaterowanie i wyżywienie w OZZ dotyczy osób wrażliwych wymienionych powyżej.

Rynek pracy:

• Osoby posiadające PESEL UKR mogą pracować w Polsce bez dodatkowego zezwolenia na pracę; obowiązują te same prawa pracownicze co wobec obywateli Polski.
• Obowiązek pracodawcy: zgłosić zatrudnienie do powiatowego urzędu pracy w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy. Brak zgłoszenia nie pozbawia pracownika prawa do pracy – to pracodawca ponosi ryzyko i może otrzymać karę od 1 000 zł do 3 000 zł.

Opieka zdrowotna:

• Prawo do świadczeń zdrowotnych mają osoby z PESEL UKR, które są ubezpieczone i odprowadzają składki do NFZ. Wyjątki (uprawnione niezależnie od składek) to m.in. osoby zamieszkujące w OZZ, kobiety w ciąży, osoby do 18. roku życia oraz ofiary gwałtu lub tortur.
• Refundacje leków i dostęp do świadczeń uzależnione są od objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.

Porady praktyczne dla mieszkańców:

• Potwierdzić posiadanie aktualnego paszportu w urzędzie gminy do 31 sierpnia 2026 r., jeżeli PESEL wydano bez dokumentu podróży.
• Osoby, które dopiero przyjechały – zgłosić fakt pobytu w gminie w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy, aby otrzymać PESEL UKR.
• Przygotować do elektronicznego wniosku:
  • cyfrowe zdjęcie bez tła w wymaganym formacie,
  • elektroniczne potwierdzenie płatności,
  • dostęp do Profilu Zaufanego lub innego sposobu podpisu elektronicznego.
• Jeśli brak umiejętności cyfrowych – skorzystać z pomocy urzędów wojewódzkich, partnerów projektu Wspólnie do Niezależności, PCK lub PCPM.

Wrocław – jak skorzystać z pomocy lokalnie W praktyce osoby mieszkające we Wrocławiu mogą zgłaszać się do urzędów gminy w celu potwierdzenia dokumentów, a przy złożeniu elektronicznym wniosku korzystać z konsultacji w urzędzie wojewódzkim lub w punkcie pomocowym współpracującym z organizacjami pozarządowymi. Projektowe wsparcie obejmuje także szkolenia z legalizacji pobytu i asystę przy przygotowaniu dokumentów – warto umawiać wizyty z wyprzedzeniem oraz sprawdzić procedury podpisu elektronicznego.

Na koniec – najważniejsze terminy i liczby w pigułce:

• termin potwierdzenia paszportu w gminie: 31 sierpnia 2026 r.,
• ostatni dzień na złożenie wniosku o kartę CUKR: 4 marca 2027 r.,
• wymagany okres nieprzerwanego statusu UKR przed złożeniem wniosku: 365 dni,
• opłaty: 100 zł (karta) i 340 zł (opłata skarbowa),
• maksymalny okres wyjazdu po złożeniu wniosku: 30 dni,
• czas hospitalizacji uprawniający do pobytu w OZZ: min. 7 dni.

na podstawie: Urząd Wojewódzk.