Ballroom w zwierciadle – we Wrocławiu wystawa o ciele i oporze

W Studio BWA Wrocław pojawiły się obrazy, wideo i obiekty, które pokazują ballroom nie jako modny trop z zagranicy, lecz jako żywą opowieść o tożsamości i wspólnocie. „W zwierciadle” prowadzi od nowojorskiego Harlemu do polskich sal, gdzie performans bywa czymś więcej niż sceną i światłem. To wystawa, w której ciało, pamięć i gest sprzeciwu układają się w jeden, wyrazisty obraz. W centrum stoją osoby tworzące tę kulturę na własnych zasadach.

• Od Harlemu do polskich sal, gdzie ballroom zyskał własny głos
• Bale, które łączą rywalizację z próbą bycia razem
• Agnieszka Sejud zamienia archiwum w obraz oporu

Od Harlemu do polskich sal, gdzie ballroom zyskał własny głos

Wystawa w Studio BWA Wrocław nie zaczyna się od dekoracji ani od efektu. Jej punkt wyjścia jest historyczny i społeczny: ballroom narodził się w nowojorskim Harlemie, w przestrzeni tworzonej przez czarne i latynoskie kobiety trans, które odpowiadały w ten sposób na rasową i seksualną dyskryminację. O tym właśnie przypomina Berenika Nikodemska z BWA Wrocław, podkreślając, że ruch ten wyrastał z potrzeby widzialności i bezpieczeństwa.

„Kultura ballroomu wywodzi się z nowojorskiego Harlemu” – zaznacza Berenika Nikodemska.

W polskich realiach ten język nie zanikł, tylko przybrał własny rytm. Jak wyjaśnia przedstawicielka BWA, funkcjonują tu zarówno większe House’y, czyli domy łączące ludzi wspólnymi działaniami i więziami, jak i mniejsze formuły Kiki, które służą ćwiczeniu, zabawie i budowaniu scenicznej pewności. Właśnie w takim układzie ballroom przestaje być importem, a staje się praktyką, którą współtworzą także osoby związane z Wrocławiem.

W projekcie uczestniczą Agnieszka Sejud, a gościnnie także Lila Dziedzic, Karolina Jeż i Njoroge Muthoni. To ważne, bo dzięki temu opowieść nie zamyka się w jednym spojrzeniu. Rozszerza się na kilka głosów i kilka sposobów myślenia o performansie, ciele oraz przynależności.

Bale, które łączą rywalizację z próbą bycia razem

Najbardziej rozpoznawalnym elementem tej kultury pozostają bale. To właśnie tam uczestnicy mierzą się w kategoriach, walcząc o trofea, ale rywalizacja nie jest tu pustym widowiskiem. W praktyce chodzi o obecność, styl, odwagę i umiejętność zajęcia przestrzeni. Tę definicję sceny ballroomowej przywołuje także wrocławska instytucja, odwołując się do słów Kamilli Revlon, jednej z pionierek polskiego ballroomu.

Na wystawie „W zwierciadle” ten żywy, performatywny porządek ma zostać pokazany bez uproszczeń. Dlatego obok fotografii pojawiają się także prace wideo i obiekty immersyjne, a całość buduje coś na kształt archiwum społecznego. Nie chodzi więc wyłącznie o zapis wydarzeń, lecz o pokazanie, jak rodzi się pamięć zbiorowa i jak kultura oparta na oporze potrafi przetrwać w zmiennych warunkach.

Agnieszka Sejud zamienia archiwum w obraz oporu

Za część artystyczną odpowiada Agnieszka Sejud, której praktyka – jak wynika z opisu wystawy – wyrasta z demontażu systemów opresji i z afirmacji wolności jednostki. W „W zwierciadle” ta energia zostaje skierowana ku queerowej polityce ciała i wspólnoty. Efekt ma być wyraźny: estetyka nie służy tu tylko ozdobie, lecz staje się narzędziem oporu.

Kuratorka wystawy, Amy N. Muhoro, akcentuje, że prezentacja nie ogranicza się do dokumentacji sceny ballroomu.

„Nie będzie to jednak tylko dokumentacja tego zjawiska, lecz także opowieść o sile wspólnoty, mocy ciała i geście oporu” – mówi Amy N. Muhoro.

To zdanie dobrze oddaje sens całego projektu. „W zwierciadle” pokazuje bowiem, że ballroom to nie tylko performans, lecz także sposób budowania bezpieczniejszej przestrzeni, pamięci i języka dla osób, które przez lata musiały walczyć o widzialność. Wystawę można oglądać od 29 maja do 5 lipca 2026 roku. Wernisaż odbył się w piątek o godzinie 19.00 w Studio BWA Wrocław.

na podstawie: UM Wrocław.