Wybory do rad osiedli coraz bliżej. Termin nadal dzieli wrocławskich radnych

Jesienią kończy się wyjątkowo długa kadencja 48 rad osiedli, ale nowe składy nie pojawią się od razu. Przez kilka miesięcy bieżącymi sprawami zajmą się pięcioosobowe zarządy, a o terminie głosowania wciąż trwają rozmowy. Wśród propozycji są dwie niedziele – marcowa i kwietniowa. Równolegle radni miejscy pracują nad tym, by przewodniczący zarządów mogli zabierać głos podczas sesji Rady Miejskiej Wrocławia.

Obecna kadencja rad osiedli zakończy się 17 października 2026 roku. Pięcioletni okres pracy wynikał z przesunięcia wyborów przeprowadzonych jesienią 2021 roku, gdy organizację głosowania komplikowała pandemia COVID-19. Kolejne rady mają być wybierane już na cztery lata.

We Wrocławiu działa 48 rad osiedli. Mieszkańcy wybierają do nich łącznie 786 radnych. Nowe statuty osiedli, obowiązujące od 10 kwietnia 2026 roku, pozwalają przeprowadzić wybory w ciągu 180 dni od zakończenia obecnej kadencji.

• Po wygaśnięciu mandatów osiedlowe sprawy przejmą pięcioosobowe zarządy
• Komisja wskazała marzec, ale kwietniowy termin nadal pozostaje na stole
• Rady osiedli mają zyskać większy wpływ na miejskie decyzje
• Przewodniczący zarządów mogą pojawić się przy miejskim stole

Po wygaśnięciu mandatów osiedlowe sprawy przejmą pięcioosobowe zarządy

Zakończenie kadencji rad nie oznacza zawieszenia ich działalności. Do czasu wyboru nowych składów bieżące zadania będą realizować pięcioosobowe zarządy osiedli. Dlatego obecne rady mogą jeszcze zdecydować o zmianach w ich składach przed upływem kadencji.

Sławomir Czerwiński, przewodniczący Komisji Osiedli, Partycypacji, Bezpieczeństwa i Porządku Publicznego w Radzie Miejskiej Wrocławia, zwraca uwagę, że zarządy będą działały samodzielnie przez kolejne miesiące.

Zbliżający się koniec kadencji Rad Osiedli to dobry moment, aby odpowiedzialnie spojrzeć na składy Zarządów, które przez kolejne miesiące będą samodzielnie realizować zadania osiedlowe.

Z punktu widzenia mieszkańców oznacza to, że po październikowym zakończeniu kadencji nadal będzie można kontaktować się z organami osiedla w sprawach bieżących. Zmieni się jednak skład rady, która podejmuje uchwały i wyznacza kierunki działania.

Komisja wskazała marzec, ale kwietniowy termin nadal pozostaje na stole

Komisja Osiedli, Partycypacji, Bezpieczeństwa i Porządku Publicznego jednogłośnie zarekomendowała wybory 7 marca 2027 roku. Za tym terminem przemawia możliwość wcześniejszego rozliczenia budżetów przez obecne rady, przygotowania sprawozdań oraz przeprowadzenia kampanii informacyjnej przed głosowaniem.

Wiosenny termin był wcześniej rekomendowany także przez Zespół ds. Reformy Jednostek Pomocniczych Wrocławia. Przesunięcie wyborów ma ograniczyć ryzyko sytuacji, w której nowo wybrane rady musiałyby oceniać działania swoich poprzedniczek bez wystarczającego czasu na ich zamknięcie.

Odmienną propozycję przedstawiło Porozumienie Osiedli Wrocławia. Organizacja chce, aby rozważono wybory w kwietniu. Późniejszy termin miałby dać więcej czasu na przygotowanie głosowania i zwiększyć szanse na wyższą frekwencję.

Do tematu Komisja Osiedli ma wrócić 7 września. Ostateczną decyzję podejmie Rada Miejska Wrocławia. Zgodnie z przepisami wybory muszą odbyć się w ciągu 180 dni od zakończenia kadencji, a ostatnią niedzielą mieszczącą się w tym terminie będzie 11 kwietnia 2027 roku.

Rady osiedli mają zyskać większy wpływ na miejskie decyzje

Mateusz Żak, wiceprezydent Wrocławia i były przewodniczący zarządu osiedla Widawa, zapowiada większe wykorzystanie potencjału rad osiedli we współpracy z samorządem.

Będę chciał szczególny nacisk położyć na tę materię, aby działalność radnych była jak najlepiej wykorzystywana, ponieważ to rady osiedlowe w pewien sposób kształtują miasto.

W dyskusji o przyszłości rad pojawia się także kwestia frekwencji. Mateusz Żak wskazywał, że zamiast wprowadzać próg frekwencyjny, lepiej zwiększać wiedzę mieszkańców o wyborach i wzmacniać realne możliwości działania rad.

Piotr Uhle zwracał uwagę, że sama kampania informacyjna nie wystarczy, jeśli mieszkańcy nie będą widzieli efektów pracy swoich przedstawicieli.

Najlepszą kampanią profrekwencyjną byłaby kampania, która sprawi, że z punktu widzenia mieszkańca będzie po co się do rady osiedla zwrócić.

Dla osób rozważających start w wyborach Wrocławskie Centrum Rozwoju Społecznego przygotowało publikację „ABC radnych osiedlowych”. Materiał wyjaśnia, czym zajmuje się rada osiedla oraz jakie obowiązki wiążą się z mandatem radnego.

Przewodniczący zarządów mogą pojawić się przy miejskim stole

Radni miejscy pracują również nad zmianą zasad udziału przedstawicieli osiedli w sesjach Rady Miejskiej Wrocławia. Obecny Statut Wrocławia nie określa, kiedy przewodniczący zarządów mogą zabierać głos podczas obrad. Ustawa o samorządzie gminnym pozwala takie zasady wprowadzić, ale muszą one znaleźć się w statucie miasta.

Projekt przygotowany po konsultacjach z radami osiedli przewiduje, że przewodniczący zarządu mógłby wystąpić podczas sesji, jednak bez prawa udziału w głosowaniu. Wystąpienie dotyczyłoby wyłącznie spraw ujętych w określonym katalogu:

• miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i niektórych inwestycji mieszkaniowych,
• obwodów szkolnych oraz zmian siedzib placówek oświatowych,
• zezwoleń na sprzedaż alkoholu,
• nazw ulic i innych miejskich obiektów,
• części spraw dotyczących miejskich nieruchomości,
• podziału miasta na jednostki pomocnicze,
• statutów osiedli.

Przewodniczący nie prezentowałby własnej opinii. Przedstawiałby stanowisko całej rady osiedla, wcześniej przyjęte w formie uchwały. Dokument musiałby trafić do Biura Rady Miejskiej najpóźniej do godz. 12 dnia poprzedzającego sesję, a samo wystąpienie mogłoby trwać maksymalnie pięć minut.

Projekt powstał po rozmowach prowadzonych od 2025 roku. Wniosek złożyło Wrocławskie Forum Osiedlowe, a Departament Spraw Społecznych zebrał opinie rad osiedli na prośbę przewodniczącej Rady Miejskiej Agnieszki Rybczak.

Wrześniowe obrady nie zamkną całej procedury. Najpierw Rada Miejska musi przyjąć propozycję zmian i przekazać ją do uzgodnienia z Prezesem Rady Ministrów. Dopiero po tym etapie możliwe będzie ostateczne uchwalenie zmienionego Statutu Wrocławia. Zatem zarówno termin wyborów, jak i zakres udziału przedstawicieli osiedli w sesjach pozostają decyzjami do podjęcia przez radnych miejskich.

na podstawie: UM Wrocław.