Dziecko potrzebuje bezpiecznej trasy, nie tylko stojaka. FEMA we Wrocławiu

Kilometr pieszo w kwadrans, kilka kilometrów rowerem w podobnym czasie – badania pokazują, że droga do szkoły może być częścią codziennej aktywności. Warunek jest jeden: trasa musi prowadzić przez bezpieczne ulice, a nie urywać się przy pierwszym skrzyżowaniu. O tym, jak połączyć infrastrukturę, edukację i organizację ruchu, będą rozmawiać uczestnicy Forum Edukacji Mobilności Aktywnej FEMA we Wrocławiu.

• Nowa szkoła pokazuje, jak zmienia się dojazd dzieci
• Progi i wyniesione przejścia zastępują sam znak ograniczenia
• Szkolna ulica ogranicza ruch, ale nie zastępuje całej trasy
• Nauka jazdy musi spotkać się z bezpieczną ulicą

Nowa szkoła pokazuje, jak zmienia się dojazd dzieci

Przegląd 149 badań opublikowany w czasopiśmie „Transport Reviews” objął ponad 492 tys. dzieci z różnych części świata. Zebrane dane wskazują, że dzieci idące do szkoły pokonywały średnio kilometr w około 14 minut. Rowerem przejeżdżały przeciętnie 2,7 kilometra w około 13 minut. Wraz z wydłużaniem trasy malał jednak udział aktywnych dojazdów.

To ważna wskazówka przy planowaniu szkół i ich otoczenia. Przykład z Wrocławia stanowi Zespół Szkolno-Przedszkolny przy ul. Zwycięskiej. Dla 1200 dzieci przygotowano tam:

• 472 miejsca dla rowerów,
• 58 miejsc dla samochodów,
• nowe chodniki,
• drogi rowerowe,
• przejścia dla pieszych.

Powstaje także „droga szkolna”, która połączy placówkę z ul. Ołtaszyńską. Podobne proporcje zastosowano przy Zespole Szkolno-Przedszkolnym przy ul. Cynamonowej. Zaplanowano tam około 200 stojaków rowerowych, w połowie zadaszonych, oraz 52 miejsca samochodowe. W pobliżu powstał również ciąg pieszo-rowerowy.

„Aktywna droga do szkoły często mieści się w kwadransie”.

– Jacek Sutryk, prezydent Wrocławia

Sama liczba stojaków nie rozwiązuje jednak problemu. Rodzic ocenia całą drogę między domem a szkołą – odcinki bez chodnika, skrzyżowania, prędkość samochodów i sposób organizacji ruchu. Z przeglądu badań opublikowanego w 2025 roku w „Transportation Research Part F” wynika, że odległość oraz poczucie bezpieczeństwa należą do najważniejszych czynników wpływających na wybór pieszej lub rowerowej podróży.

Progi i wyniesione przejścia zastępują sam znak ograniczenia

W 2026 roku zakończono we Wrocławiu pakiet inwestycji uspokajających ruch o wartości przekraczającej 725 tys. zł. Nowe rozwiązania pojawiły się na kilkunastu ulicach. Progi zamontowano między innymi przy ul. Osinieckiej, Ślicznej i Częstochowskiej. W rejonie przedszkola przy ul. Pięknej zastosowano progi oraz separatory parkingowe.

Na Pilczycach i Kozanowie, w sąsiedztwie szkół przy ul. Dokerskiej i Koszykarskiej, wykorzystano między innymi wyniesione przejścia dla pieszych, progi zwalniające i fizyczne zabezpieczenia przestrzeni dla pieszych.

Takie rozwiązania znajdują potwierdzenie w badaniach. Metaanaliza opublikowana w 2026 roku w „Accident Analysis & Prevention” wykazała, że strefy ograniczające prędkość do 30 km/h wiązały się średnio z:

• 17-procentowym spadkiem liczby wypadków,
• 18-procentowym spadkiem liczby rannych,
• obniżeniem rzeczywistych prędkości o 4,68 km/h.

Lepsze efekty uzyskiwano tam, gdzie ograniczenie prędkości połączono z fizycznymi elementami uspokojenia ruchu. Sam znak nie zmienia tak skutecznie zachowania kierowców jak próg, wyniesione przejście, separator czy zmieniona geometria ulicy.

Podobny wniosek płynie z przeglądu 104 badań opublikowanego we wrześniu 2026 roku w „Journal of Safety Research”. Z poprawą bezpieczeństwa najczęściej wiązały się fizycznie oddzielone drogi rowerowe. Szczególnej uwagi wymagają skrzyżowania oraz miejsca, w których wydzielona trasa nagle się kończy.

Dlatego przebudowa ul. Zwycięskiej obejmuje nie tylko pojedynczy fragment drogi rowerowej. Na odcinku około kilometra zaplanowano dwukierunkowe drogi rowerowe po obu stronach ulicy, chodniki, przejazdy rowerowe oraz nowe i przebudowane przejścia dla pieszych.

Szkolna ulica ogranicza ruch, ale nie zastępuje całej trasy

W brytyjskim Bradford czasowe zamknięcie ulic przed szkołami przyniosło wyraźny spadek ruchu samochodowego. Przy części placówek liczba przejazdów zmniejszyła się o 60–90 proc., a w jednym przypadku o 94–95 proc. Nie spowodowało to jednak automatycznie dużego wzrostu liczby dzieci chodzących lub jeżdżących rowerem.

Badanie opublikowane w 2025 roku w „BMC Public Health” sugeruje, że rodzice nie oceniają wyłącznie ostatnich 100 metrów przed szkołą. Znaczenie ma cała trasa – od domu do placówki. To istotny kontekst dla programu „Szkolna ulica” realizowanego we Wrocławiu. Na pół godziny przed rozpoczęciem lekcji fragment ulicy przed szkołą zostaje wyłączony z normalnego ruchu samochodowego. Program obejmuje także badania natężenia ruchu oraz ankiety wśród dzieci i rodziców.

Ograniczenie ruchu przed bramą szkoły może więc poprawić bezpieczeństwo tego miejsca, ale pełny efekt zależy od chodników, skrzyżowań, dróg rowerowych i uspokojenia ruchu na wcześniejszych odcinkach.

Podobną zasadę przyjęto przy planowaniu Dolnośląskiej Cyklostrady. Projekt obejmuje 11 głównych tras o łącznej długości 2284 kilometrów. Mają one połączyć miejscowości, lokalne drogi rowerowe, stacje kolejowe, atrakcje turystyczne i istniejącą infrastrukturę.

W 2026 roku oddano między innymi blisko 10-kilometrowy fragment Via Regia w rejonie Pielgrzymki. Budowana jest także Trasa Kamienna w gminie Zawonia, a w sierpniu podpisano umowę na około 9,5 kilometra Trasy Miedzianej w gminie Przemków. Wartość tego kontraktu wynosi około 10,6 mln zł.

„Bezpieczna infrastruktura rowerowa nie może kończyć się w połowie drogi”.

– Paweł Gancarz, marszałek województwa dolnośląskiego

Nauka jazdy musi spotkać się z bezpieczną ulicą

Infrastruktura to jedna część układanki. Z przeglądu 46 programów edukacji bezpieczeństwa drogowego prowadzonych w 26 krajach wynika, że wiedza dzieci poprawiła się w 83 proc. analizowanych badań, postawy w 71 proc., a rzeczywiste zachowania związane z bezpieczeństwem w 68 proc. Najlepsze rezultaty przynosiły zajęcia interaktywne – ćwiczenie realnych sytuacji, rozpoznawanie zagrożeń, symulacje i podejmowanie decyzji.

We Wrocławiu w Rowerowym Maju 2026 uczestniczyło ponad 38 tys. dzieci z 202 szkół i przedszkoli. Miasto prowadzi również zajęcia teoretyczne i praktyczne dotyczące bezpiecznej jazdy oraz przygotowania do egzaminu na kartę rowerową.

Uczniowie szkół podstawowych zdają także egzaminy na kartę rowerową w stylu holenderskim. Sprawdzają umiejętności w normalnym ruchu ulicznym, a nie tylko na boisku szkolnym. Egzaminy są organizowane od 2022 roku w ramach programu „Młodzi – aktywnie zMOBILizowaNI”, którego celem jest promowanie aktywnej mobilności i zmiana przyzwyczajeń transportowych najmłodszych mieszkańców.

Połączeniu tych działań będzie poświęcone Forum Edukacji Mobilności Aktywnej FEMA. Wydarzenie odbędzie się we Wrocławiu 21–22 września 2026 roku. Pomysłodawczynią forum jest radna miejska Ewa Wolak, a za organizację odpowiada Wydział Mobilności Miejskiej Urzędu Miejskiego Wrocławia. Wydarzenie objęli zaproszeniem prezydent Wrocławia Jacek Sutryk i marszałek województwa dolnośląskiego Paweł Gancarz.

na podstawie: Urząd Miasta Wrocław.