W cieniu - Ajnów przypomina Bronisław Piłsudski i współczesna sztuka

Wystawa łącząca badania etnograficzne z eksperymentem artystycznym przenosi widza w obszary, gdzie dokumentacja spotyka się z reinterpretacją. Projekt powstał przy udziale Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu i instytucji muzealnych, stawiając w centrum postać Bronisława Piłsudskiego i kulturę Ajnów.

• Sztuka i antropologia spotykają się w projekcie „W cieniu. Śladami Bronisława Piłsudskiego”
• Artyści przetwarzają archiwa Piłsudskiego i sprawdzają granice dokumentu
• Wystawa pyta o to, kto opowiada historię Ajnów i jak można przywracać głosy

Sztuka i antropologia spotykają się w projekcie „W cieniu. Śladami Bronisława Piłsudskiego”

Twórcy z ASP Wrocław sięgnęli do pionierskich badań Bronisława Piłsudskiego nad Ajnami i społecznościami północno-wschodniej Azji, wykorzystując ich materiał jako punkt wyjścia do nowych opowieści. W tekście źródłowym pojawiają się wątki o fonografie Edisona, którym Piłsudski rejestrował pieśni, opowieści i język Ajnów — nagrania te stały się dziś jednym z kluczy do odtwarzania zanikających krajobrazów dźwiękowych 🎧. Etnograf, którego nazwisko w Polsce częściej ginęło w cieniu sławniejszego brata, zbudował archiwum rozproszone dziś między Polską, Japonią i Rosją — to właśnie te zbiory stają się zarówno inspiracją, jak i polem napięć dla artystów.

Artyści przetwarzają archiwa Piłsudskiego i sprawdzają granice dokumentu

Wystawa traktuje materiały etnograficzne nie jako nietknięty „skarb”, lecz jako punkt zapalny do refleksji nad zawłaszczeniem, ochroną i wymazywaniem kultur. W projekcie uczestniczy długa lista twórców: Karol Babicz, Maria Bitka, Katarzyna Bogusz, Marta Borgosz, Agata Danielak-Kujda, Grzegorz Gajos, Jarosław Grulkowski, Magda Grzybowska, Łukasz Huculak, Aleksandra Janik, Stefania M. Jankowiak, Jakub Jernajczyk, Anna Kołodziejczyk, Jakub Leniart, Michał Marek, Kamil Moskowczenko, Sylwia Mucha, Łukasz Paluch, Przemek Pintal, Marta Płonka, Marlena Promna, Wojciech Pukocz, Anna Szewczyk, Daniela Tagowska, Maja Wolińska 🖼️. Kuratorkami projektu są Anna Kołodziejczyk i Daniela Tagowska; scenografię przygotowali Marta Płonka i Mieczysław Piróg, a identyfikację wizualną opracował Łukasz Paluch / Anomalia. Wśród partnerów znalazły się instytucje muzealne z Wrocławia, co podkreśla dialog między badaniem a instytucjonalną opieką nad dziedzictwem.

Wystawa pyta o to, kto opowiada historię Ajnów i jak można przywracać głosy

Projekt nie skupia się tylko na estetyce ajnoskiej ornamentyki czy na rekonstrukcji rytuałów, jak święto niedźwiedzia — stawia pytania o etykę opowiadania i prawa do narracji. Prezentowane prace badają relacje między dokumentacją a zawłaszczeniem, próbując oddać podmiotowość tym, których przez dekady traktowano jako marginalnych. Muzea i uczelnie biorące udział w przedsięwzięciu pokazują, że współczesna sztuka może być narzędziem rewizji i przypominania historii z innych perspektyw 🔎🐻.

Muzealni i akademiccy organizatorzy projektu są wymienieni w materiałach wystawy; zainteresowani wydarzeniem znajdą szczegóły u organizatorów i partnerów odpowiedzialnych za realizację.

na podstawie: Ośrodek Kultury i Sztuki Wrocław.