Poranny koncert nad Biskupinem – jak rozpoznać ptaki we Wrocławiu

Wrocław budzi się nie tylko ruchem tramwajów i zapachem kawy – ptasi chór wczesną wiosną potrafi zaskoczyć mnogością głosów i charakterów. W jednym z ogrodów na Biskupinie ornitolodzy i aplikacje zanotowali kilkanaście gatunków, a ich śpiew odsłania zarówno terytorialne porozumienia, jak i subtelne sygnały dla partnerów. To dobry moment, by wyjść na spacer i zacząć trenować ucho.

• Poranek we Wrocławiu brzmi inaczej – kto najgłośniej i kiedy
• Mikro badanie na Biskupinie pokazało 15 gatunków
• Głos jako sygnał – po co ptaki śpiewają i jak się uczyć ich języka

Poranek we Wrocławiu brzmi inaczej – kto najgłośniej i kiedy

W miejskim krajobrazie najbardziej słyszalne są szybko powtarzane motywy sikor – bogatka i modraszka – oraz zbiorowe ćwierkanie wróbli i mazurków, które wypełnia podwórka i skwery.

“Większość gatunków śpiewa najintensywniej rano, przed południem” — prof. Cezary Mitrus
Jednak koncert ma swoje granice czasowe: niektóre gatunki zaczynają już przed świtem i znów odzywają się po zmroku – to między innymi kos i rudzik, które często otwierają i zamykają dzień swoimi trelami.

Mikro badanie na Biskupinie pokazało 15 gatunków

Podczas terenowego przeglądu przeprowadzonego 11 marca aplikacja wykryła w rejonie Biskupina aż 15 gatunków. Badanie pokazało, że na stosunkowo niewielkiej przestrzeni miasta można spotkać zarówno ptaki osiedlowe, jak i tych korzystających z większych drzew i parków. Lista gatunków z rejonu Biskupina:

• wróbel
• drozd śpiewak
• szpak
• sikorka bogatka
• modraszka
• zięba
• kos
• grubodziób
• rudzik
• pustułka
• dzwoniec
• raniuszek
• dzięciołek
• sikorka uboga
• pustułka

“Tak, jak najbardziej, wszystkie te ptaki spotkać można na tym samym zielonym terenie” — Anna Adamczyk

Ornitolożka dodaje, że dłuższe wsłuchiwanie się powiększyłoby listę obserwowanych gatunków – wiele ptaków ujawnia się jedynie w konkretnych porach dnia lub w specyficznych zakamarkach drzewostanu.

Głos jako sygnał – po co ptaki śpiewają i jak się uczyć ich języka

Śpiew samców pełni przynajmniej dwie podstawowe funkcje: oznacza zajęte terytorium i przekazuje samicom informacje o kondycji śpiewaka. Werble dzięcioła czy naśladowcze popisy szpaka mają konkretny, praktyczny sens w ptasiej komunikacji. Aby zacząć rozpoznawać te dźwięki, ornitolodzy polecają metody praktyczne i technologiczne:

• spacery z doświadczonym obserwatorem – najlepszy sposób nauki;
• korzystanie z plików dźwiękowych na Xeno-canto;
• bezpłatne aplikacje na telefon, np. Merlin Bird i BirdNET – po zaznaczeniu rejonu wyniki są bardziej wiarygodne;
• porównywanie własnych nagrań z archiwami i konsultacja z ekspertami.

Jak wskazuje dr Marta Cholewa, warto zaczynać od najprostszych, charakterystycznych odgłosów – krakanie wrony, skrzeczenie sroki, a dopiero potem uczyć się subtelniejszych alarmów czy głosów kontaktowych.

W praktyce najbardziej użyteczne wskazówki dla osób, które chcą się nauczyć rozpoznawania ptaków, to: wybierać poranki albo przedpołudnia na pierwsze treningi, szukać miejsc ze starymi drzewami i dziuplami (tam pojawiają się dzięcioły, kowaliki, grzywacze), a także korzystać z aplikacji jako punktu wyjścia, nie jako jedynego dowodu. Nagranie z telefonu porównane z przykładami z archiwów oraz krótka konsultacja z ornitologiem znacznie przyspieszą postęp.

na podstawie: Urząd Miasta Wrocław.