Zanim Siechnice stały się miastem. Tak wyglądał ich przełom sprzed wieku

Dziś trudno uwierzyć, że tam, gdzie stoją ratusz, blokowe pierzeje i szkolny gmach, jeszcze sto lat temu rozciągały się pola i nieliczne zabudowania. Siechnice zaczęły zmieniać się gwałtownie dopiero wtedy, gdy pojawiły się kolej, elektrownia i wielkie zakłady. Z dawnych pocztówek wyłania się obraz miejsca, które z rolniczej wsi rosło w industrialny organizm, krok po kroku i bez sentymentu.

• Kolej i elektrownia pchnęły miejscowość w zupełnie inną stronę
• Zakładowe osiedle pokazało nowy standard życia
• Badania, szkoła i karczmy tworzyły codzienność sprzed wieku
• Wsie już nie wystarczało a potem przyszła wojna

Kolej i elektrownia pchnęły miejscowość w zupełnie inną stronę

Na przełomie XIX i XX wieku Siechnice były jeszcze niewielką miejscowością, ale liczby pokazują, że nie trwało to długo. Pod koniec XIX wieku mieszkało tu zaledwie 114 osób, w 1905 roku już około 800, a w 1934 roku liczba ta wzrosła do 1452. Taki skok nie był dziełem przypadku. Zadecydowały o nim duże inwestycje i rozwój kolei, a wraz z nimi zupełnie nowy porządek przestrzeni.

Kluczowy okazał się 1909 rok, kiedy uruchomiono linię kolejową łączącą Wrocław z Jelczem, a potem z Opolem . Tuż przy torach rozpoczęła się budowa elektrowni, która już 1 stycznia 1911 roku zaczęła produkować prąd. Zakład wybrano nieprzypadkowo – bliskość Wrocławia, dogodne połączenia drogowe i kolejowe oraz możliwość transportu węgla z Górnego Śląska dawały realną przewagę. Ważny był też dostęp do wody z Oławy.

Elektrownia startowała skromnie, z mocą 2 megawatów. Z czasem rosła jednak w siłę, aż na początku lat 30. XX wieku osiągnęła 75 megawatów. Z jej energii korzystały zakłady i miejscowości na południe od Wrocławia, a później także południowe dzielnice aglomeracji. Efekt uboczny był oczywisty: Siechnice szybko zyskały elektryfikację, a niedługo potem kanalizację.

Zakładowe osiedle pokazało nowy standard życia

Wraz z przemysłem przyszli pracownicy, a wraz z nimi potrzeba mieszkań. Przy elektrowni powstało osiedle zaprojektowane przez wrocławskich architektów – braci Ehrlichów. Jak na 1926 rok były to lokale zaskakująco wygodne. Każde miało od 65 do 76 m², dwa lub trzy wysokie pokoje, mieszkalną kuchnię, prąd, bieżącą wodę i kanalizację.

Projekt nie był wyłącznie funkcjonalny. Zadbano też o wygląd zabudowy. Domy wzniesiono z czerwonej cegły, przykryto ciemnymi dachówkami, a kolorowe okiennice zestawiono z białymi ościeżnicami. Mieszkania miały oddzielone wejścia, a lokalom na parterze towarzyszyły werandy. W tamtym czasie był to standard, który w podwrocławskiej miejscowości musiał robić duże wrażenie.

To właśnie taki fragment dawnej zabudowy przypomina dziś, że rozwój Siechnic nie zaczął się od rynku i urzędowego centrum, lecz od zakładu pracy. Najpierw była energia, potem mieszkania, a dopiero później kolejna warstwa miejskiego życia.

Badania, szkoła i karczmy tworzyły codzienność sprzed wieku

Siechnice nie żyły samą elektrownią. Na dawnych polach i łąkach, które przez wieki należały do wrocławskiego klasztoru krzyżowców z czerwoną gwiazdą, powstał w 1923 roku Pruski Zakład Badawczo-Doświadczalny Hodowli Zwierząt. Była to duża instytucja naukowo-rolnicza, zajmująca się hodowlą, higieną zwierząt, żywieniem i próbami poprawy wydajności bydła mlecznego. Dysponowała 477 hektarami gruntów. To skala, która dobrze pokazuje, jak ważne były tu badania i praktyczne rolnictwo.

W 1926 roku stanął także okazały gmach z aulą, służący administracji, nauce i zajęciom. Dziś mieści się w nim szkoła podstawowa. Dyrektor zakładu mieszkał w przebudowanym starym dworze, nazywanym nieco na wyrost zameczkiem. Dla mieszkańców to ważny ślad dawnego układu miejscowości, bo właśnie takie budynki porządkują pamięć o tym, co było tu przed intensywną zabudową.

Codzienność dopełniały sklepy, piekarnie i gospody. Na pocztówkach trafiały się reklamy miejscowych firm, a obok nich karczmy, w których można było zjeść, przenocować i zatańczyć. Najstarsza gospoda stała przy dawnej drodze z Wrocławia do Opola, dziś w budynku mieszkalnym przy ul. Opolskiej. Z kolei nowa gospoda, uruchomiona przy stacji kolejowej i ul. Fabrycznej, dawała gościom nie tylko posiłek, ale i miejsce do spędzania wolnego czasu. Dziś mieści się tam Centrum Kultury.

Wsie już nie wystarczało a potem przyszła wojna

Sto lat temu w Siechnicach działały dwie szkoły – katolicka i ewangelicka – ale nie było jeszcze kościoła. Katolicy chodzili pieszo do Świętej Katarzyny, a protestanci do Sulimowa. Funkcjonowała też murowana remiza strażacka, która służy do dziś, oraz stadion sportowy. W latach 30. XX wieku pojawiły się kolejne ulice – Kolejowa, Szkolna i Kościuszki – już wybrukowane i zelektryfikowane. To był ostatni etap spokojnego rozwoju, zanim wszystko przerwała II wojna światowa.

Dawne pocztówki pokazują więc nie sielski zakątek, lecz miejsce, które szybko wchodziło w nowoczesność. Dzisiejsze Siechnice mają z tamtego czasu więcej, niż mogłoby się wydawać: układ przestrzeni, kilka budynków i pamięć o tym, że miejskość przyszła tu najpierw z torami, przewodami i fabrycznym dymem.

na podstawie: Powiat Wrocław.