Pod ulicami Wrocławia są ślady mamutów. Ta mapa odkrywa ich więcej

Przy dzisiejszej ulicy Hallera przed tysiącami lat rozbijali obozowiska neandertalczycy. W ziemi zachowały się także szczątki mamuta, nosorożca włochatego i renifera. Takich punktów jest we Wrocławiu znacznie więcej, a ich odnalezienie ułatwia interaktywna mapa przygotowana przez geologa Pawła Wolniewicza.

• Od lądolodu do miasta między rzekami
• Amonity na kamieniu i skandynawskie skały w murze
• Mapa może wyznaczyć trasę spaceru po Wrocławiu

Od lądolodu do miasta między rzekami

Historia geologiczna Wrocławia zaczęła się na długo przed powstaniem pierwszych osad. Około 200 tysięcy lat temu lądolód skandynawski wycofał się z tego obszaru. Później krajobraz kształtowały przede wszystkim rzeki, wśród nich Odra i jej dopływy.

To właśnie Odrze i jej dopływom Wrocław zawdzięcza nie tylko swoje oblicze, ale prawdopodobnie – również samo istnienie.

– Paweł Wolniewicz, geolog i doktor nauk o Ziemi z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu

Najstarsze dzieje miasta wiążą się z odrzańskimi wyspami. Od XIII wieku zabudowa zaczęła jednak rozwijać się przede wszystkim na lewym brzegu rzeki, położonym od 2 do 4 metrów wyżej niż wyspy. Znaczenie mogły mieć częstsze powodzie związane z ochłodzeniem klimatu oraz dostępność rozległego, płaskiego terenu.

Mapa pozwala spojrzeć na współczesne ulice jak na zapis kolejnych zmian środowiska. Widać na niej dawne koryta Odry, wydmy, ślady działalności człowieka i materiały wykorzystane później przy rozbudowie miasta.

Amonity na kamieniu i skandynawskie skały w murze

Interaktywną mapę opracował Paweł Wolniewicz, geolog z Poznania. Wcześniej przygotował podobne opracowania dotyczące między innymi Poznania i Torunia. Wrocław zainteresował go ze względu na nietypowe położenie – miasto rozciąga się przy wielu ciekach i leży niemal na ich poziomie.

Większość miast powstała powyżej jednej, płynącej doliną rzeki i górowała nad nią, tymczasem Wrocław miał ich wiele i jest położony niemal na ich poziomie. To unikalne.

– mówi Paweł Wolniewicz.

Na mapie znalazło się między innymi:

• 100 punktów związanych z rzekami, które można odwiedzić;
• informacje o pozostałościach po lądolodzie skandynawskim;
• miejsca wydobywania surowców wykorzystywanych przy rozbudowie miasta;
• mapa geologiczna pozwalająca sprawdzić, jakie podłoże znajduje się w wybranej części Wrocławia;
• rekonstrukcja terenu sprzed założenia miasta i okresu po zlodowaceniach;
• dane o zmianach powierzchni terenu spowodowanych działalnością człowieka;
• obiekty, w których można oglądać skały i skamieniałości sprzed milionów lat, także z epoki dinozaurów.

Opisane lokalizacje nie ograniczają się do śródmieścia. Wśród punktów znajdują się także miejsca na Jagodnie, Klecinie, Muchoborze Wielkim i innych osiedlach.

Przykłady są zaskakująco blisko codziennych tras. Czerwony kamień na kolumnach na parterze domu handlowego Feniks to wapień jurajski, który powstał około 160 milionów lat temu w ciepłym morzu. W jego strukturze można dostrzec skamieniałe muszle amonitów. Podobne zwinięte muszle znajdują się na posadzce w kaplicy Najświętszego Sakramentu kościoła garnizonowego pw. św. Elżbiety.

Geologiczne ślady są widoczne również w układzie ulic i parków:

• Park Juliusza Słowackiego oraz rotunda Panoramy Racławickiej leżą na zasypanym fragmencie dawnej fosy miejskiej;
• ulica Dokerska biegnie przez obniżenie będące pozostałością po dawnym korycie Odry;
• ulica Oleśnicka znajduje się w miejscu jednego ze starych koryt rzeki, którego zarys był widoczny jeszcze na mapie z 1833 roku;
• las i cmentarz rędziński położone są na wydmie;
• żwirek w ścianie budynku przy ulicy Koszykarskiej zawiera fragmenty skał przyniesionych przez lądolód ze Skandynawii.

Mapa może wyznaczyć trasę spaceru po Wrocławiu

Zebrane informacje można wykorzystać podczas samodzielnego zwiedzania. Większość opisanych punktów znajduje się przy ulicach, w parkach, na fasadach budynków albo w zabytkowych obiektach. Dzięki temu geologiczne ciekawostki da się połączyć ze zwykłą trasą po mieście, bez planowania osobnej wyprawy.

Większość atrakcji wskazanych na mapie jest zlokalizowanych na ulicach, w parkach lub na fasadach budynków, w tym wielu zabytków, więc można je obejrzeć podczas zwykłego zwiedzania miasta.

– zachęca Paweł Wolniewicz.

Obsługa narzędzia nie wymaga specjalnych umiejętności:

• należy wejść na stronę Żywa Planeta;
• następnie powiększyć wybrany obszar;
• po kliknięciu markera pojawi się okno z opisem danego miejsca.

Dostępna jest także wersja mobilna, więc informacje można sprawdzać już podczas spaceru. Przed wyjściem warto wybrać kilka punktów w jednej części Wrocławia – mapa obejmuje zarówno historię rzek i lądolodu, jak i skamieniałości oraz ślady dawnych przekształceń terenu.

na podstawie: UM Wrocław.