Ossolineum wydaje książki noblistki. Od której Anne Carson zacząć?

W dorobku Anne Carson spotykają się antyczne mity, poezja, filozofia i opowieść o nieudanej miłości. Wrocławskie Ossolineum ma w swoim katalogu dwie książki kanadyjskiej noblistki, a kolejne tłumaczenie jest już w przygotowaniu. Dla czytelnika, który dopiero chce ją poznać, wybór nie musi oznaczać literackiej wspinaczki bez mapy.

Anne Carson urodziła się w 1950 roku w Toronto. Napisała kilkadziesiąt książek, przez lata zajmowała się literaturą starożytnej Grecji i Rzymu, a wykłady poświęcone jej twórczości prowadziła na uniwersytetach w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Mieszka na Islandii i ceni prywatność. Na wiadomość o przyznaniu jej literackiej Nagrody Nobla miała odpowiedzieć krótko: „Wszyscy zwariowali”.

O decyzji Akademii Szwedzkiej poinformowała ją Ingrid Carlberg, a laudację wygłosił Anders Olsson. Nagrodę przyznano za odważne i nowatorskie utwory, które w twórczym dialogu z klasyczną tradycją tworzą nowe formy współczesnej literatury.

• Cztery książki Anne Carson dostępne po polsku
• Maciej Topolski tłumaczy noblistkę bez jej podpowiedzi
• Trudna forma nie wyklucza zwykłych emocji

Cztery książki Anne Carson dostępne po polsku

Polscy czytelnicy mają dziś do wyboru cztery tytuły:

• Słodko-gorzki eros. Esej w przekładzie Renaty Lis. Książkę wydały Wydawnictwo Sic! w 2020 roku oraz Wydawnictwo Ossolineum w 2025 roku.
• Autobiografia czerwonego w przekładzie Macieja Topolskiego, opublikowana przez Wydawnictwo Ossolineum w 2022 roku.
• Piękno męża w przekładzie Olgi Kubińskiej, wydane przez Wydawnictwo Słowa na wybiegu w 2022 roku.
• Dekreacja. Wiersze, eseje, opera w przekładzie Macieja Topolskiego, opublikowana przez Wydawnictwo Ossolineum w 2024 roku.

Dla osoby zaczynającej lekturę pomocnym wyborem może być Autobiografia czerwonego. To książka oparta na antycznym micie, ale zarazem opowieść o zwykłym, bardzo ludzkim doświadczeniu – miłości, rozczarowaniu i stracie. Z kolei Słodko-gorzki eros pozwala wejść w sposób myślenia Carson o pożądaniu i literaturze.

W Ossolineum decyzja o wydaniu Autobiografii czerwonego zapadła szybko. Maciej Topolski przesłał redakcji propozycję przekładu, szukając dla niego wydawcy od dłuższego czasu.

„decyzję podjęliśmy w ciągu kilku dni” – napisali redaktorzy Wydawnictwa Ossolineum.

Maciej Topolski tłumaczy noblistkę bez jej podpowiedzi

Topolski skontaktował się z Carson mailowo około dziesięciu lat temu, gdy rozpoczął przekład jej tekstów. Autorka odpowiedziała wtedy krótko, dziękując za zainteresowanie jej twórczością. Tłumacz uznał, że nie powinien oczekiwać od niej dodatkowych wyjaśnień i musi oprzeć się na własnej interpretacji.

Jego zdaniem Carson dobrze rozumie takie podejście, ponieważ sama tłumaczy teksty, szczególnie dzieła antyczne. To doświadczenie pozwala jej wiedzieć, jak wygląda praca nad przekładem i jak wiele decyzji pozostaje po stronie tłumacza.

„Noblistka odpowiedziała, dość lakonicznie, że dziękuje za zainteresowanie jej utworami” – mówi Maciej Topolski.

Trudna forma nie wyklucza zwykłych emocji

Twórczość Carson wymaga uważnej lektury. Autorka korzysta z odniesień do literatury, sztuki i filozofii, ale nie ogranicza się do eksperymentów formalnych. Topolski zwraca uwagę, że obok erudycji pojawiają się u niej tematy bliskie każdemu czytelnikowi. Dlatego określenie „trudna poetka” nie powinno zamykać drogi do jej książek.

„Są wiersze, poematy, eseje, opera. Polski czytelnik ma w czym wybierać” – ocenia Maciej Topolski.

Tłumacz pracuje obecnie nad kontynuacją Autobiografii czerwonego, która również ukaże się nakładem Wydawnictwa Ossolineum. Wrocławskie wydawnictwo ma więc w planach dalsze przybliżanie polskim czytelnikom autorki poruszającej się między antykiem, poezją i współczesnym doświadczeniem.

na podstawie: UM Wrocław.