Teczka z rysunkami nastoletniej Anneliese Tautz – Breslau widziane sprzed wojny

W Archiwum Archidiecezjalnym na Ostrowie Tumskim natrafiono na teczkę pełną rysunków, które malowała nastoletnia mieszkanka przedwojennego Breslau. We Wrocławiu obrazki budzą ciekawość historyków i przypominają miasta z codziennych scenek — tramwaje, targ, kąpielisko i monumentalny kościół. Odkrycie podsunęło pytania o losy autorki i pomysł pokazania prac szerszej publiczności.

• Odkrycie na Ostrowie Tumskim w Archiwum Archidiecezjalnym
• Breslau na papierze – tramwaje, targ i kościoły sprzed wojny we Wrocławiu
• Kto była Anneliese Tautz i jak układa się śledztwo w sprawie jej losów

Odkrycie na Ostrowie Tumskim w Archiwum Archidiecezjalnym

Magazyny Archiwum Archidiecezjalnego trafiły na wyższe kondygnacje w czasie zagrożenia powodziowego i przy powrocie do porządków pracownicy natknęli się na nieopisane materiały. Według ks. dr. hab. Grzegorza Sokołowskiego znaleziono opasłą teczkę podpisaną nazwiskiem Anneliese Tautz — kilkadziesiąt rysunków wykonanych plakatówką.

“To kilkadziesiąt prac. Mimo że wyszły spod ręki dziecka, to wydały nam się dojrzałe.”
Prace pozostawały w dziale „miscellaneous”, czyli dokumentów różnego typu, i nie były wcześniej skatalogowane. Archiwiści rozważają przygotowanie wystawy, by udostępnić je mieszkańcom.

Breslau na papierze – tramwaje, targ i kościoły sprzed wojny we Wrocławiu

Rysunki pochodzą z lat trzydziestych XX wieku i uchwyciły codzienne motywy miasta. Wśród nich powtarzają się:

• scenki rodzajowe — bawiące się dzieci, targowisko, ludzie kąpiący się w stawie, plaża i ślizgawka,
• szkice architektury — rozpoznawalna bryła kościoła pw. Michała Archanioła oraz szkic kościoła „Marii Śnieżnej” przy Międzygórzu,
• elementy transportu — wrocławskie tramwaje z oddanymi detalami podwozia, co zwróciło uwagę znawcy komunikacji Tomasza Sielickiego.

Na jednym z arkuszy widoczny jest dwupolowy herb Breslau wprowadzony w 1938 roku, inny rysunek wykonano na odwrocie ulotki propagandowej z epoki. To sprawia, że prace mają nie tylko walor artystyczny, lecz także dokumentacyjny — zatrzymują fragment życia miasta sprzed wojny.

Kto była Anneliese Tautz i jak układa się śledztwo w sprawie jej losów

Inicjatywa “Spod ziemi patrzy Breslau” podjęła próbę odtworzenia biografii autorki. Jak informuje Alan Weiss, dokumentacja rodzinna wskazuje, że Anneliese urodziła się w 1926 roku; rodzice pochodzili z Górnego Śląska, a ojciec, Walter, studiował prawo i w latach 1920–1924 pełnił funkcję burmistrza m.in. w Żorach.

“Około roku 1935 Tautzowie przeprowadzili się do Breslau, zamieszkali w kamienicy przy Brigittetal — obecnie Górnickiego.” — Alan Weiss
Dalsze tropy prowadzą przez Niemcy — rodzina miała po wojnie zatrzymać się krótko w regionie Westfalii, ostatecznie osiedlając się w Hamm. Weiss podkreśla, że materiały tego typu rzadko się zachowują, a prace Anneliese pełnią rolę dokumentu epoki. Na koniec dodaje:
“Jeśli żyje, to ma dzisiaj sto lat.” — Alan Weiss

Co to znaczy dla mieszkańców i badaczy Rysunki łączą kilka pól zainteresowań — ikonografię miasta, historię społeczną i historię transportu. Dla Wrocławia to kolejny fragment pamięci miasta, pozwalający zobaczyć codzienność sprzed wojny oczami młodej rysowniczki. Jeśli Archiwum zdecyduje się na wystawę, prace mogą zainteresować:

• pasjonatów historii urbanistyki i komunikacji;
• szkoły i profesorów historii lokalnej;
• osoby śledzące losy mieszkańców przedwojennego Breslau.

W najbliższych tygodniach archiwiści i pasjonaci będą uzupełniać informacje o rodzinie Tautzów i przygotowywać dalsze kroki dotyczące udostępnienia rysunków publiczności.

na podstawie: Urząd Miasta Wrocław.