Pierwszy wieżowiec Wrocławia przy ul. Krasińskiego - historia gmachu poczty

Na rogu Przedmieścia Oławskiego stoi budynek, który przed wojną robił wrażenie niczym drapacz chmur. W sercu Wrocławia, pod numerem ul. Krasińskiego 1, mieści się dziś poczta i muzeum, ale historia tego gmachu sięga czasów Breslau i jest pełna technicznych wyzwań, dekoracyjnych detali i powojennych przemian. Reporter odwiedza miejsce, które kiedyś było symbolem nowoczesności.

Gmach zaprojektował i zrealizował architekt Lothar Neumann jako odpowiedź na lawinowy wzrost potrzeb ówczesnej poczty. Oddany do użytku w 1929 roku wieżowiec od razu stał się punktem odniesienia w zabudowie miasta: miał ponad 3 tys. mkw. powierzchni, fasadę długości 142 metrów i wieżę liczącą 43 metry wysokości. Dla mieszkańców tamtych lat była to konstrukcja nietypowa i spektakularna — i tak zapisała się w pamięci Breslau.

• Wrocław w cieniu 43-metrowej wieży
• Urząd Pocztowy Wrocław 1 i Muzeum Poczty i Telekomunikacji
• Jak go zbudowano i co kryje teren pod nim

Wrocław w cieniu 43-metrowej wieży

Budowa na przełomie lat 1927–1929 przyciągała ciekawskie spojrzenia; w przedwojennych widokówkach gmach poczty pojawiał się obok ratusza i gmachu uniwersytetu. Dla architektów i historyków miasta obiekt stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów miejskiego modernizmu.

“Wtedy to była oszałamiająca skala. Typowa wrocławska wysokości to 21 metrów w gzymsie i 24 w kalenicy. Ten budynek ma 43 metry wysokości. Dziś typowa wysokość budynku biurowego to 50 metrów, więc to tak, jakby teraz postawić 100-metrowy wieżowiec. Też byśmy wszyscy o tym mówili i tak było wówczas.”

• Zbigniew Maćków, wrocławski architekt

Wspomnienia powojennych mieszkańców pokazują, że jego skala wciąż robiła wrażenie na przybyszach. Jak zauważa Maciej Łagiewski z Muzeum Miejskiego Wrocławia, budowa była wydarzeniem śledzonym przez prasę i miasto.

“Dzisiaj jego wysokość ani rozmiary na nikim nie robią wrażenia, ale w latach 20. XX wieku budowa tego gmachu była wielkim wydarzeniem. Wrocławianie i lokalna prasa z zainteresowaniem śledzli budowę pierwszego wieżowca w stolicy Dolnego Śląska.”

• Maciej Łagiewski, dyrektor Muzeum Miejskiego Wrocławia

Urząd Pocztowy Wrocław 1 i Muzeum Poczty i Telekomunikacji

Po wojnie budynek otrzymał nowe funkcje, które utrzymały go przy życiu. Od 1950 roku w gmachu działa Urząd Pocztowy Wrocław 1, a część pomieszczeń zajmuje Muzeum Poczty i Telekomunikacji. Przez dekady zmieniły się funkcje i wyposażenie: nie ma już drukarni, hotelu robotniczego czy przychodni, a z wieży zniknęły maszty używane kiedyś do zagłuszania audycji Radia Wolna Europa.

Elewacja z ciemnoczerwonej cegły i bogate detale reliefowe przetrwały jako świadectwo ambicji projektanta. W wieży mieściła się główna sala kasowa i reprezentacyjne klatki schodowe z kutymi kratami wykonanymi przez Jaroslava Vonkę. Fragmenty dekoracji przedstawiają sceny z życia mieszkańców miasta oraz kartusze ilustrujące rozwój poczty.

Jak go zbudowano i co kryje teren pod nim

Wybór parceli nie był przypadkowy, ale trudny. Główną wadą terenu była jego długość i grunt — miejsce powstało na obszarze dawnego cmentarza wojskowego, skąd część pochówków ekshumowano. Aby zapewnić stabilność, wykonawcy zatopili w ziemi setki pali.

“Parcela wciśnięta była w zabudowę czynszową, a na dodatek leżała na grząskim terenie po dawnym cmentarzu wojskowym, z którego większość pochówków ekshumowano i przeniesiono na nowy cmentarz wojskowy przy obecnej ul. Wiśniowej. Dlatego budowę rozpoczęto od zatopienia w grunt 1700 betonowych pali, które miały udźwignąć potężny budynek.”

• Maciej Łagiewski, z książki “Wrocław. Wędrówki przez wieki”

Architektura obiektu łączyła funkcję biurową z elementami rekreacyjnymi — na dachu urządzono ogród, z którego pracownicy mogli korzystać podczas przerw. Po przeciwnej stronie placu stopniowo znikała przedwojenna zabudowa; dziś w sąsiedztwie stoi m.in. hotel DoubleTree by Hilton, otwarty po długiej budowie w 2016 roku, co jeszcze raz pokazuje, jak zmieniała się przestrzeń wokół wieżowca.

Dziś budynek przy ul. Krasińskiego 1 jest świadectwem przemian — od symbolu nowoczesności Breslau, przez powojenne adaptacje, po miejsce, gdzie historia poczty i telekomunikacji spotyka się z codziennością miasta. Warto zatrzymać się przy nim na spacerze i przyjrzeć detalom, które pamiętają epoki.

na podstawie: UM Wrocław.